{"id":676,"date":"2025-07-10T23:40:40","date_gmt":"2025-07-10T16:40:40","guid":{"rendered":"https:\/\/sophiango.com\/?p=676"},"modified":"2025-07-10T23:45:04","modified_gmt":"2025-07-10T16:45:04","slug":"di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/","title":{"rendered":"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i"},"content":{"rendered":"\n<p>S\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00f4ng d\u1ee5ng b\u1ed5 kh\u00ed, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng sinh l\u1ef1c, h\u1ed7 tr\u1ee3 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi nh\u1eafc t\u1edbi s\u00e2m, t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u00e2n s\u00e2m (H\u00e0n Qu\u1ed1c, Trung Qu\u1ed1c), nh\u01b0ng t\u1edbi khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c qua c\u00e1c s\u00e1ch ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u t\u00f4i m\u1edbi bi\u1ebft danh m\u1ee5c v\u1ec1 s\u00e2m l\u1ea1i \u0111a d\u1ea1ng nh\u01b0 v\u1eady. B\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y s\u1ebd chia s\u1ebb nh\u1eefng th\u00f4ng tin v\u1ec1 s\u00e2m thu\u1ed9c chi s\u00e2m (Panax) thu\u1ed9c h\u1ecd Ng\u0169 gia b\u00ec, nh\u1eefng lo\u1ea1i s\u00e2m kh\u00e1c kh\u00f4ng n\u1eb1m trong ph\u1ea1m vi n\u00e0y, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chia s\u1ebb v\u00e0o m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi S\u00e2m (danh ph\u00e1p khoa h\u1ecdc: Panax) l\u00e0 m\u1ed9t chi d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd thu\u1ed9c h\u1ecd Ng\u0169 gia b\u00ec (Araliaceae) ph\u00e2n b\u1ed1 r\u1ea5t h\u1ea1n ch\u1ebf, kho\u1ea3ng 20 lo\u00e0i \u1edf \u0110\u00f4ng \u00c1 v\u00e0 B\u1eafc M\u1ef9. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1c lo\u00e0i ph\u1ed5 bi\u1ebfn:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Panax notoginseng &#8211; tam th\u1ea5t b\u1eafc<\/li>\n\n\n\n<li>Panax pseudoginseng &#8211; s\u00e2m tam th\u1ea5t, gi\u1ea3 nh\u00e2n s\u00e2m<\/li>\n\n\n\n<li>Panax bipinnatifidus &#8211; s\u00e2m l\u00e1 l\u00f4ng chim, s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p<\/li>\n\n\n\n<li>Panax ginseng &#8211; s\u00e2m Cao Ly, nh\u00e2n s\u00e2m, h\u1ed3ng s\u00e2m<\/li>\n\n\n\n<li>Panax japonicus &#8211; s\u00e2m Nh\u1eadt B\u1ea3n, s\u00e2m l\u00e1 to, s\u00e2m \u0111\u1ed1t tre<\/li>\n\n\n\n<li>Panax quinquefolius &#8211; s\u00e2m M\u1ef9, s\u00e2m T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng<\/li>\n\n\n\n<li>Panax vietnamensis &#8211; s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh, s\u00e2m Vi\u1ec7t Nam<\/li>\n\n\n\n<li>Panax wangianus &#8211; s\u00e2m \u0111\u1ed1t tre l\u00e1 h\u1eb9p, gi\u1ea3 nh\u00e2n s\u00e2m l\u00e1 h\u1eb9p<\/li>\n\n\n\n<li>Panax zingiberensis &#8211; tam th\u1ea5t g\u1eebng<\/li>\n\n\n\n<li>Panax stipuleanatus &#8211; b\u00ecnh bi\u00ean tam th\u1ea5t, tam th\u1ea5t hoang, tam th\u1ea5t r\u1eebng, s\u00e2m tam th\u1ea5t<\/li>\n\n\n\n<li>Panax trifolius &#8211; s\u00e2m ba l\u00e1<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Trong ti\u1ebfng Latin, t\u1eeb panax c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cch\u1eefa b\u00e1ch b\u1ec7nh\u201d, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y s\u00e2m ch\u1ee9a nhi\u1ec1u h\u1ee3p ch\u1ea5t c\u00f3 l\u1ee3i cho s\u1ee9c kh\u1ecfe nh\u01b0 saponin, polyacetylenv\u00e0 c\u00e1c axit amin thi\u1ebft y\u1ebfu c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf v\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o kh\u1ed1i u, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1ng khu\u1ea9n v\u00e0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng&nbsp; s\u1ee9c&nbsp; kh\u1ecfe cho ng\u01b0\u1eddi&nbsp; s\u1eed d\u1ee5ng. Ngo\u00e0i&nbsp; vi\u1ec7c&nbsp; s\u1eed d\u1ee5ng&nbsp; l\u00e0m thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u&nbsp; tr\u1ecb c\u00e1c&nbsp; lo\u1ea1i&nbsp; b\u1ec7nh, hi\u1ec7n&nbsp; nay, s\u00e2m c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp; s\u1eed d\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t&nbsp; lo\u1ea1i&nbsp; nguy\u00ean&nbsp; li\u1ec7u \u0111\u1ec3 ch\u1ebf bi\u1ebfn th\u00e0nh&nbsp; c\u00e1c&nbsp; lo\u1ea1i th\u1ef1c ph\u1ea9m ch\u1ee9c n\u0103ng.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cac-lo\u1ea1i-sam-m\u1ecdc-t\u1ef1-nhien-t\u1ea1i-vi\u1ec7t-nam\"><strong>C\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e2m m\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>S\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p (Panax japonicus var. bipinnatifidus (Seem.), Wu &amp; Feng (Panax bipinnatifidus Seem.); &nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Tam th\u1ea5t hoang (Panax stipuleanatus Tsai &amp; Feng)<\/li>\n\n\n\n<li>Tam th\u1ea5t b\u1eafc (Panax notoginseng)<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh\/s\u00e2m Vi\u1ec7t Nam (<em>Panax vietnamensis<\/em>&nbsp;Ha &amp; Grushv., Bot. Zhurn.)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u0103m 1985, c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc \u1edf VN ch\u1ec9 ghi nh\u1eadn ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f3 2 lo\u00e0i thu\u1ed9c chi Panax l\u00e0 Panax pseudoginseng Wall. (tam th\u1ea5t b\u1eafc) v\u1eeba m\u1ecdc hoang v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc VN v\u00e0 Panax bipinnatifidus Seem. (s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p\/tr\u00fac ti\u1ebft nh\u00e2n s\u00e2m) ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf v\u00f9ng g\u1ea7n Sapa (L\u00e0o Cai).<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 9\/1985, H\u00e0 Th\u1ecb D\u1ee5ng v\u00e0 I.V.Grushvisky, sau khi nghi\u00ean c\u1ee9u 50 m\u1eabu v\u1eadt \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi nh\u1eefng m\u1eabu v\u1eadt c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e3 k\u1ebft lu\u00e2n s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i m\u1edbi, m\u1ed9t lo\u00e0i Panax \u0111\u1eb7c h\u1eefu c\u1ee7a khu h\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean Panax Vietnamensis H\u00e0 et Grushv (T\u1ea1p ch\u00ed Sinh h\u1ecdc, 9\/1985, 45-48).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2003, t\u1ea1i khu v\u1ef1c n\u00fai cao kho\u1ea3ng 1.800m \u1edf huy\u1ec7n t\u1ef1 tr\u1ecb Kim B\u00ecnh, ch\u00e2u H\u1ed3ng H\u00e0, t\u1ec9nh V\u00e2n Nam, Trung Qu\u1ed1c ph\u00e1t hi\u1ec7n qu\u1ea7n th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 c\u1ee7a lo\u00e0i s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh <em>Panax vietnamensis<\/em>&nbsp;Ha &amp; Grushv., Bot. Zhurn v\u1edbi danh ph\u00e1p khoa h\u1ecdc Panax vietnamensis var. fuscidiscus K.Komatsu, S.Zhu &amp; S.Q.Cai (2003). Ph\u00e2n b\u1ed1 t\u1ea1i Kim B\u00ecnh (H\u1ed3ng H\u00e0, V\u00e2n Nam, Trung Qu\u1ed1c), Phong Th\u1ed5, M\u01b0\u1eddng T\u00e8, Tam \u0110\u01b0\u1eddng, S\u00ecn H\u1ed3 (Lai Ch\u00e2u, Vi\u1ec7t Nam). T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam th\u1ee9 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 s\u00e2m Lai Ch\u00e2u, c\u00f2n t\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c th\u00ec th\u1ee9 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u91ce\u4e09\u4e03 (d\u00e3 tam th\u1ea5t).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2016, t\u1ea1i khu v\u1ef1c Lang Bian (L\u00e2m \u0110\u1ed3ng) ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t th\u1ee9 kh\u00e1c l\u00e0 Panax vietnamensis var. langbianensis Duy, V.T.Tran &amp; L.N.Trieu (2016).<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-vu-di\u1ec7p-panax-bipinnatifidus-seem\"><strong><em>S\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p (Panax bipinnatifidus Seem.)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean Khoa h\u1ecdc: Panax bipinnatifidum Seem.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: Tam th\u1ea5t hoang; S\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p; tr\u00fac ti\u1ebft nh\u00e2n s\u00e2m; tam th\u1ea5t l\u00e1 x\u1ebb; V\u0169 di\u1ec7p tam th\u1ea5t, s\u00e2m hai l\u1ea7n ch\u1ebb; ho\u00e0ng li\u00ean th\u1ea5t<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean kh\u00e1c: Aralia bipinnatifida (Seem.) C.B. Clarke; Panax pseudoginseng var. bipinnatifidus (Seem.) H.L. Li;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Trong n\u01b0\u1edbc: Lai Ch\u00e2u (T\u1ea3 Ph\u00ecnh), L\u00e0o Cai (Sa Pa, B\u00e1t X\u00e1t, Than Uy\u00ean: d\u00e3y Ho\u00e0ng Li\u00ean S\u01a1n).<\/li>\n\n\n\n<li>Th\u1ebf gi\u1edbi: \u1ea4n \u0110\u1ed9, Nelpan (v\u00f9ng c\u1eadn Himalya), Trung Qu\u1ed1c.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2-724x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-679\" style=\"width:422px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2-724x1024.png 724w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2-212x300.png 212w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2-768x1086.png 768w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2-1086x1536.png 1086w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2-1448x2048.png 1448w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Tu-Cay-\u2013-Ra-Vi-\u2013-Vao-Nguoi-2.png 1587w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>T\u00ednh v\u1ecb, c\u00f4ng n\u0103ng: s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p c\u00f3 v\u1ecb \u0111\u1eafng, ng\u1ecdt, t\u00ednh h\u01a1i \u1ea5m, c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng huy\u1ebft, ho\u1ea1t l\u1ea1c, ch\u1ec9 huy\u1ebft, t\u00e1n \u1ee9.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng: L\u00e0 ngu\u1ed3n gen \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t qu\u00fd hi\u1ebfm c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a c\u00e2y \u0111\u1ec1u s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m thu\u1ed1c. Th\u00e2n r\u1ec5 (c\u1ee7) l\u00e0m thu\u1ed1c b\u1ed5 huy\u1ebft (nh\u1ea5t l\u00e0 cho ph\u1ee5 n\u1eef sau sinh n\u1edf v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i), c\u1ea7m m\u00e1u, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng sinh l\u1ef1c, ch\u1ed1ng stress. L\u00e1, th\u00e2n, n\u1ee5 hoa l\u00e0m tr\u00e0 u\u1ed1ng k\u00edch th\u00edch ti\u00eau ho\u00e1, an th\u1ea7n v\u00e0 ch\u1eefa b\u1ec7nh th\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong c\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u1ed1ng x\u01a1 h\u00f3a, ch\u1ed1ng nh\u1ed3i m\u00e1u, t\u0103ng ch\u1ee9c n\u0103ng th\u1ea7n kinh, gi\u1ea3m nguy c\u01a1 ung th\u01b0 v\u00e0 duy tr\u00ec h\u1ec7 th\u1ed1ng mi\u1ec5n d\u1ecbch kh\u1ecfe m\u1ea1nh ho\u1eb7c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng trong m\u00e1u. S\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p c\u00f3 ho\u1ea1t t\u00ednh ch\u1ed1ng ti\u1ec3u c\u1ea7u v\u1edbi c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n saponin ch\u00ednh nh\u01b0 stipuleanoside R2 v\u00e0 araloside A methyl ester. Ph\u00e2n t\u00edch th\u1ef1c nghi\u1ec7m v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a chi\u1ebft xu\u1ea5t saponin to\u00e0n ph\u1ea7n c\u1ee7a s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p cho th\u1ea5y t\u1ed5ng chi\u1ebft xu\u1ea5t saponin t\u1eeb s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p c\u00f3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh b\u1ea3o v\u1ec7 tim, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng do thi\u1ebfu oxy\/t\u00e1i t\u1ea1o oxy (HR) \u1edf c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o tim. Ngo\u00e0i ra, chi\u1ebft xu\u1ea5t saponin to\u00e0n ph\u1ea7n t\u1eeb s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p (PB-TS) cho th\u1ea5y ti\u1ec1m n\u0103ng ch\u1ed1ng ung th\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh u t\u1ee7y \u0111a.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-tam-th\u1ea5t-hoang-panax-stipuleanatus-tsai-amp-feng\"><strong><em>Tam th\u1ea5t hoang (Panax stipuleanatus Tsai &amp; Feng)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean Khoa h\u1ecdc: Panax stipuleanatus Tsai &amp; Feng<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: Tam th\u1ea5t hoang; Tam th\u1ea5t r\u1eebng; s\u00e2m tam th\u1ea5t; b\u1ec9nh bi\u00ean tam th\u1ea5t; phan xi\u1ebft (ti\u1ebfng H&#8217;M\u00f4ng)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Trong n\u01b0\u1edbc: L\u00e0o Cai (Sa Pa v\u00e0 B\u00e1t X\u00e1t: n\u00fai Ho\u00e0ng Li\u00ean S\u01a1n).<\/li>\n\n\n\n<li>Th\u1ebf gi\u1edbi: Trung Qu\u1ed1c (V\u00e2n Nam).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"600\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that-hoang.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-680\" style=\"width:493px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that-hoang.jpg 600w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that-hoang-300x300.jpg 300w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that-hoang-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>T\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c, tam th\u1ea5t hoang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n l\u00e0m thu\u1ed1c b\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00f4ng huy\u1ebft, \u0111i\u1ec1u h\u00f2a kinh nguy\u1ec7t, gi\u1ea3m \u0111au, l\u00e0m l\u00e0nh v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ed1ng l\u00e3o h\u00f3a, c\u1ea7m m\u00e1u ti\u00eau vi\u00eam, \u1ee9c ch\u1ebf kh\u1ed1i u v\u00e0 b\u1ed5 huy\u1ebft, h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ec7nh v\u1ec1 gan: gi\u00fap thanh nhi\u1ec7t, m\u00e1t gan, h\u1ea1 men gan.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong khi s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh (Panax vietnamensis) v\u00e0 s\u00e2m v\u0169 di\u1ec7p (Panax bipinnatifidus) \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c&nbsp; nghi\u00ean&nbsp; c\u1ee9u&nbsp; nhi\u1ec1u c\u00e1c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 v\u1ec1 h\u00ecnh th\u00e1i, sinh h\u00f3a \u0111\u1ebfn sinh&nbsp; h\u1ecdc&nbsp; ph\u00e2n&nbsp; t\u1eed,&nbsp; c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 tam th\u1ea5t hoang v\u00e0 tam th\u1ea5t tr\u1ed3ng \u1edf n\u01b0\u1edbc ta ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd \u0111\u00fang m\u1ee9c. M\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y tam th\u1ea5t hoang s\u1edf h\u1eefu \u0111\u1eb7c t\u00ednh ch\u1ed1ng vi\u00eam v\u00e0 ch\u1ed1ng ung th\u01b0. Ngo\u00e0i ra, n\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng h\u1ed7 tr\u1ee3 tim m\u1ea1ch, ng\u0103n ng\u1eeba lo\u1ea1n nh\u1ecbp tim, x\u01a1 v\u1eefa \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-tam-th\u1ea5t-b\u1eafc-panax-notoginseng\"><strong><em>Tam th\u1ea5t b\u1eafc (Panax notoginseng)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax notoginseng (Burkill) F. H. Chen.,<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: tam th\u1ea5t b\u1eafc, kim b\u1ea5t ho\u00e1n, tam th\u1ea5t nh\u00e2n s\u00e2m<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tam th\u1ea5t b\u1eafc c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u1edf ph\u00eda nam Trung Qu\u1ed1c, c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u1edf t\u1ec9nh V\u00e2n Nam, sau \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i kh\u00e1c t\u1ea1i \u0110\u00e0i Loan, Nh\u1eadt B\u1ea3n, v\u00e0 Tri\u1ec3u Ti\u00ean. N\u0103m 1902, nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc Burkill c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Kew \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 m\u1ed9t gi\u1ed1ng nh\u00e2n s\u00e2m M\u1ef9 d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t c\u00e1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i tr\u1ed3ng thu th\u1eadp t\u1eeb M\u1ea1nh T\u1eed, V\u00e2n Nam v\u00e0o n\u0103m 1892. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec nh\u00e2n s\u00e2m M\u1ef9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t \u1edf \u0110\u00f4ng \u00c1, n\u00ean tam th\u1ea5t b\u1eafc Panax notoginseng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i tr\u1ed3ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o gi\u1ea3 s\u00e2m (Panax pseudoginseng) nh\u01b0 m\u1ed9t gi\u1ed1ng. M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1975, c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc Wu Zhengyi v\u00e0 Yang Chongren m\u1edbi \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t r\u1eb1ng m\u1eb7c d\u00f9 tam th\u1ea5t b\u1eafc Panax notoginseng l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y tr\u1ed3ng, nh\u01b0ng n\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i m\u1edbi trong chi Panax d\u1ef1a tr\u00ean h\u00ecnh th\u00e1i v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed1 \u0111\u1ecba l\u00fd c\u1ee7a n\u00f3. V\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, Panax notoginseng ch\u00ednh th\u1ee9c tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u00e0i \u0111\u1ed9c l\u1eadp trong chi Panax thu\u1ed9c h\u1ecd Araliaceae. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch khoa h\u1ecdc, lo\u00e0i hoang d\u00e3 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng do h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m khai th\u00e1c (Vi\u1ec7n Nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c v\u1eadt V\u00e2n Nam, 1975; Th\u1ef1c v\u1eadt ph\u00e2n lo\u1ea1i h\u1ecdc b\u00e1o, Vol 13, No2: 29-48).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u1ede Vi\u1ec7t Nam, tam th\u1ea5t l\u00e0 c\u00e2y nh\u1eadp tr\u1ed3ng t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c (1970-1948). C\u00e1c huy\u1ec7n Sapa, B\u1eafc H\u00e0 (L\u00e0o Cai), Th\u00f4ng N\u00f4ng, H\u00e0 Qu\u1ea3ng, Tr\u00e0 Linh (Cao B\u1eb1ng), M\u1eabu S\u01a1n (L\u1ea1ng S\u01a1n), \u0110\u1ed3ng V\u0103n (Ph\u00f3 B\u1ea3ng), Qu\u1ea3n B\u1ea1 (H\u00e0 Giang), S\u00ecn H\u1ed3 (Lai Ch\u00e2u) l\u00e0 n\u01a1i t\u1eebng tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u tam th\u1ea5t b\u1eafc. Tuy nhi\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u00e2u, \u0111\u1ed3ng b\u00e0o ng\u01b0\u1eddi Hoa \u1edf s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 c\u00f3 quan h\u1ec7 h\u1ecd h\u00e0ng b\u00ean Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 \u0111em tam th\u1ea5t b\u1eafc v\u1ec1 tr\u1ed3ng \u1edf v\u01b0\u1eddn gia \u0111\u00ecnh.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"737\" height=\"491\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-681\" style=\"width:584px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that.jpg 737w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/tam-that-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 737px) 100vw, 737px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>T\u00ednh v\u1ecb, c\u00f4ng n\u0103ng: V\u1ecb \u0111\u1eafng, ng\u1ecdt, t\u00ednh \u1ea5m; c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ec9 huy\u1ebft, ph\u00e1 huy\u1ebft t\u00e1n \u1ee9, ti\u00eau th\u0169ng \u0111\u1ecbnh th\u1ed1ng v\u00e0 t\u01b0 b\u1ed5 c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1ch d\u00f9ng: Tam th\u1ea5t c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ea7m m\u00e1u; \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1eefa th\u1ed5 huy\u1ebft, ch\u1ea3y m\u00e1u cam, \u1ee9 huy\u1ebft s\u01b0ng \u0111au\u2026 c\u00f2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u0103ng l\u1ef1c gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00e2n s\u00e2m, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1ed1t cho ph\u1ee5 n\u1eef sau khi sinh; d\u00f9ng d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng thu\u1ed1c s\u1eafc, ho\u1eb7c thu\u1ed1c b\u1ed9t, ho\u1eb7c h\u1ea7m v\u1edbi g\u00e0. D\u00f9ng s\u1ed1ng, tam th\u1ea5t b\u1eafc c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng th\u00fac \u0111\u1ea9y tu\u1ea7n ho\u00e0n m\u00e1u, ti\u00eau \u1ee9, l\u00e0m l\u00e0nh v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7m m\u00e1u; d\u00f9ng ch\u00edn c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng b\u1ed5 g\u00e2n c\u1ed1t, d\u01b0\u1ee1ng huy\u1ebft. Ngo\u00e0i ra, tam th\u1ea5t b\u1eafc c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u01b0 l\u01b0ng g\u1ed1i y\u1ebfu, ch\u00e2n tay t\u00ea m\u1ecfi, g\u00e2n c\u1ed1t chu\u1ed9t r\u00fat do gan th\u1eadn h\u01b0.&nbsp;Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng tr\u00e0 thu\u1ed1c v\u1edbi c\u00f4ng d\u1ee5ng h\u1ea1 nhi\u1ec7t, m\u00e1t gan, vi\u00eam h\u1ecdng, khan ti\u1ebfng.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo nh\u01b0 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u1ee7 Tam th\u1ea5t b\u1eafc ch\u1ee9a c\u00e1c saponin triterpen: saponin A, B, C, D, acid oleanolic, \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1eed, 16 acid amin nh\u01b0 phenylalanin, leucin, isoleucin, valin, prolin, histidin, lysin, cystein, c\u00e1c ch\u1ea5t v\u00f4 c\u01a1 nh\u01b0 Fe, Ca. Tam th\u1ea5t b\u1eafc c\u0169ng ch\u1ee9a c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00e2n s\u00e2m. C\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a c\u00e2y nh\u01b0 r\u1ec5 con, l\u00e1, hoa tam th\u1ea5t \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t saponosid nh\u00f3m dammaran. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n ph\u1ea3i k\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb kh\u00e1c nh\u01b0 c\u00e1c acid amin, c\u00e1c ch\u1ea5t polyacetylen v\u00e0 panaxytriol&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Tam th\u1ea5t b\u1eafc c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng l\u1ef1c r\u1ea5t t\u1ed1t, t\u00e1c d\u1ee5ng n\u00e0y gi\u1ed1ng v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a nh\u00e2n s\u00e2m; r\u00fat ng\u1eafn th\u1eddi gian \u0111\u00f4ng m\u00e1u; ti\u00eau m\u00e1u \u1ee9 v\u00e0 t\u0103ng l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng m\u00e1u \u1edf \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch v\u00e0nh c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m. L\u00e0m t\u0103ng s\u1ee9c co b\u00f3p c\u01a1 tim \u1edf li\u1ec1u th\u1ea5p; t\u00e1c d\u1ee5ng k\u00edch d\u1ee5c, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee9c n\u0103ng n\u1ed9i ti\u1ebft sinh d\u1ee5c n\u1eef, th\u1ec3 hi\u1ec7n \u1edf c\u00e1c ho\u1ea1t t\u00ednh oestrogen v\u00e0 h\u01b0\u1edbng sinh d\u1ee5c; gi\u00e3n m\u1ea1ch ngo\u1ea1i vi v\u00e0 kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn huy\u1ebft \u00e1p v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng; \u0111i\u1ec1u h\u00f2a mi\u1ec5n d\u1ecbch; k\u00edch th\u00edch t\u00e2m th\u1ea7n, ch\u1ed1ng tr\u1ea7m u\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-ng\u1ecdc-linh-panax-vietnamensis\"><strong><em>S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh (Panax vietnamensis)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax vietnamensis Ha et Grushv.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean \u0111\u1ed3ng danh:&nbsp;<em>Panax schinseng<\/em>&nbsp;var.&nbsp;<em>japonicum auct<\/em>. non Makino;&nbsp;<em>Panax japonicum auct<\/em>. non (Nees) C.A. Mey. (1843).&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: S\u00e2m Vi\u1ec7t Nam, s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh, S\u00e2m khu n\u0103m, S\u00e2m K5, Thu\u1ed1c d\u1ea5u, c\u1ee7 r\u1ecdm con, R\u01a1m con (ti\u1ebfng X\u00ea \u0110\u0103ng).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1: l\u00e0 lo\u00e0i s\u00e2m \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, v\u00f9ng n\u00fai Ng\u1ecdc Linh thu\u1ed9c 2 t\u1ec9nh Kon Tum v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"671\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ngoc-linh.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-682\" style=\"width:375px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ngoc-linh.jpg 600w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ngoc-linh-268x300.jpg 268w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>T\u00ednh v\u1ecb, c\u00f4ng n\u0103ng: s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh c\u00f3 v\u1ecb \u0111\u1eafng, h\u01a1i ng\u1ecdt, m\u00f9i th\u01a1m nh\u1eb9, th\u00e2n v\u00e0 r\u1ec5 c\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m thu\u1ed1c b\u1ed5 to\u00e0n th\u00e2n, gi\u00fap h\u1ed3i ph\u1ee5c ch\u1ee9c n\u0103ng c\u00e1c c\u01a1 quan c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, ch\u1eefa suy nh\u01b0\u1ee3c, m\u1ec7t m\u1ecfi, s\u01a1 v\u1eefa \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch, ng\u1ed9c \u0111\u1ed9c gan, t\u0103ng tr\u00ed nh\u1edb, t\u0103ng l\u1ef1c, t\u0103ng s\u1ef1 th\u00edch nghi c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 v\u1edbi c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1ed9c h\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong s\u1ed1 c\u00e1c lo\u00e0i\/th\u1ee9 c\u1ee7a chi s\u00e2m hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf Vi\u1ec7t Nam, s\u00e2m ng\u1ecdc linh P. vietnamensis var. vietnamensis \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1 k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng ocotillol saponin nh\u01b0 majonoside-R2 r\u1ea5t cao (5,5% trong th\u00e2n r\u1ec5 kh\u00f4) c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng an th\u1ea7n cao m\u00e0 s\u00e2m Cao Ly P. ginseng kh\u00f4ng c\u00f3. H\u01a1n n\u1eefa, majonoside-R2 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1ng Epstein-Barr virus early antigen (EBV-EA) l\u00e0 t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y b\u1ec7nh ung th\u01b0 v\u00f2m h\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Minh \u0110\u1ee9c, V\u00f5 Duy Hu\u1ea5n trong n\u01cem 1994, t\u1eeb s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u00e3 chi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 50 h\u1ee3p ch\u1ea5t, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u1ea5u tr\u00fac h\u00f3a h\u1ecdc cho th\u1ea5y 26 h\u1ee3p ch\u1ea5t c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u00e3 bi\u1ebft (th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y \u1edf s\u00e2m Cao Ly, s\u00e2m M\u1ef9, s\u00e2m Nh\u1eadt) v\u00e0 24 saponin pammaran c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac m\u1edbi kh\u00f4ng b\u1eaft g\u1eb7p t\u1ea1i c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e2m kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh ch\u1ee9a ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u00e1c saponin triterpen, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng lo\u00e0i s\u00e2m c\u00f3 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng saponin khung pammaran cao nh\u1ea5t (kho\u1ea3ng 12-15%) v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng saponin nhi\u1ec1u nh\u1ea5t so v\u1edbi c\u00e1c lo\u00e0i kh\u00e1c c\u1ee7a chi Panax. Ngo\u00e0i ra trong s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh c\u00f2n c\u00f3 14 ax\u00edt b\u00e9o, 16 amino acid (trong \u0111\u00f3 c\u00f3 8 amino acid kh\u00f4ng thay th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c) v\u00e0 18 nguy\u00ean t\u1ed1 \u0111a l\u01b0\u1ee3ng, vi l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ee7a s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh, s\u00e2m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi X\u00ea \u0110\u0103ng, d\u00f9ng nh\u01b0 m\u1ed9t lo\u1ea1i thu\u1ed1c trong nh\u1eefng b\u00e0i thu\u1ed1c c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u1ea7m m\u00e1u, l\u00e0nh v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m thu\u1ed1c b\u1ed5, tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t, \u0111au b\u1ee5ng. Theo ti\u1ebfn s\u0129 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Ho\u1ea1t, Ph\u00f3 vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n D\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u d\u01b0\u1ee3c l\u00fd th\u1ef1c nghi\u1ec7m s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng stress v\u1eadt l\u00fd, stress t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 tr\u1ea7m c\u1ea3m, k\u00edch th\u00edch h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch, ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a, l\u00e3o h\u00f3a, ph\u00f2ng ch\u1ed1ng ung th\u01b0, b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ebf b\u00e0o gan. Nghi\u00ean c\u1ee9u d\u01b0\u1ee3c l\u00fd l\u00e2m s\u00e0ng c\u1ee7a s\u00e2m Ng\u1ecdc Linh c\u0169ng cho k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed1t: b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0103n ngon, ng\u1ee7 t\u1ed1t, l\u00ean c\u00e2n, t\u0103ng th\u1ecb l\u1ef1c, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 th\u1ec3 l\u1ef1c c\u1ea3i thi\u1ec7n, gia t\u0103ng s\u1ee9c \u0111\u1ec1 kh\u00e1ng, c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p suy nh\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n kinh v\u00e0 suy nh\u01b0\u1ee3c sinh d\u1ee5c, n\u00e2ng cao huy\u1ebft \u00e1p \u1edf ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb huy\u1ebft \u00e1p th\u1ea5p. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, Nh\u00e2n s\u00e2m Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng g\u00e2y t\u0103ng huy\u1ebft \u00e1p nh\u01b0 nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a S\u00e2m ng\u1ecdc linh P. vietnamensis var. vietnamensis, Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 k\u00fd Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 787\/Q\u0110-TTg ng\u00e0y 05\/6\/2017 b\u1ed5 sung S\u00e2m Vi\u1ec7t Nam hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 S\u00e2m Ng\u1ecdc Linh P. vietnamensis var. vietnamensis v\u00e0o danh m\u1ee5c s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u1ed1c gia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cac-lo\u1ea1i-sam-m\u1ecdc-t\u1ef1-nhien-\u1edf-cac-n\u01b0\u1edbc-khac-tren-th\u1ebf-gi\u1edbi\"><strong>C\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e2m m\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-cao-ly-panax-ginseng\"><strong><em>S\u00e2m Cao Ly (Panax ginseng)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax ginseng<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: s\u00e2m Cao Ly s\u00e2m, s\u00e2m H\u00e0n, s\u00e2m Tri\u1ec1u Ti\u00ean, nh\u00e2n s\u00e2m, h\u1ed3ng s\u00e2m (khi ch\u1ebf bi\u1ebfn), s\u00e2m ch\u00e2u \u00c1, nh\u00e2n s\u00e2m<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Cao Ly nay l\u00e0 CHDCND Tri\u1ec1u Ti\u00ean v\u00e0 H\u00e0n Qu\u1ed1c.<\/li>\n\n\n\n<li>Trung Qu\u1ed1c: Li\u00eau Ninh v\u00e0 C\u00e1t L\u00e2m<\/li>\n\n\n\n<li>Li\u00ean Bang Nga: mi\u1ec1n Vi\u1ec5n \u0110\u00f4ng<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf bi\u1ebfn: H\u1ed3ng s\u00e2m, b\u1ea1ch s\u00e2m, sinh s\u00e1t s\u00e2m, \u0111\u1ea1i l\u1ef1c s\u00e2m, tu s\u00e2m<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"800\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/nhan-sam.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-683\" style=\"width:327px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/nhan-sam.jpg 600w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/nhan-sam-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>T\u00ednh v\u1ecb \u2013 c\u00f4ng n\u0103ng: v\u1ecb ng\u1ecdt h\u01a1i \u0111\u1eafng, t\u00ednh \u00f4n. C\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ea1i b\u1ed5 nguy\u00ean kh\u00ed, ph\u1ee5c m\u1ea1ch c\u1ed1 tho\u00e1t, sinh t\u00e2n, an th\u1ea7n, b\u1ed5 t\u1ef3 \u00edch ph\u1ebf. S\u00e1ch \u201cB\u1ea3n kinh\u201d (Trung Qu\u1ed1c) c\u00f2n ghi nh\u00e2n s\u00e2m ch\u1ee7 b\u1ed5 ng\u0169 t\u1ea1ng, an th\u1ea7n kinh, ch\u1ec9 kinh qu\u00fd, tr\u1eeb t\u00e0 kh\u00ed, minh m\u1ee5c, khai t\u00e2m \u00edch tr\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng: nh\u00e2n s\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb thu\u1ed1c b\u1ed5 qu\u00fd hi\u1ebfm trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, l\u00e0m t\u0103ng th\u1ec3 l\u1ef1c v\u00e0 tr\u00ed l\u1ef1c, d\u00f9ng trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u01a1 th\u1ec3 suy y\u1ebfu, ki\u1ec7t s\u1ee9c, m\u1ec7t m\u1ecfi, v\u00e0 trong th\u1eddi gian d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh. Ngo\u00e0i ra, d\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3n m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ghi nh\u00e2n s\u00e2m d\u00f9ng ch\u1eefa b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch, ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ea7n kinh suy nh\u01b0\u1ee3c. Theo y l\u00fd c\u1ed5 truy\u1ec1n, nh\u00e2n s\u00e2m ch\u1ee7 tr\u1ecb \u0111o\u1ea3n kh\u00ed suy\u1ec5n x\u00fac (th\u1edf kh\u00f3 ho hen), tim \u0111\u1eadph h\u1ed3i h\u1ed9p g\u00e2y qu\u00ean, t\u00e2n d\u1ecbch t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, mi\u1ec7ng kh\u00e1t, suy nh\u01b0\u1ee3c c\u01a1 th\u1ec3, m\u1ea5t m\u00e1u,\u2026<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-m\u1ef9-tay-d\u01b0\u01a1ng-sam-panax-quinquefolius\"><strong><em>S\u00e2m M\u1ef9 &#8211; T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng s\u00e2m (Panax quinquefolius)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax quinquefolium L.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: t\u00e2y d\u01b0\u01a1ng s\u00e2m, s\u00e2m Hoa K\u1ef3, s\u00e2m M\u1ef9, T\u00e2y s\u00e2m<\/li>\n\n\n\n<li>Ph\u00e2n b\u1ed1: M\u1ef9, Canada, Ph\u00e1p<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"740\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-my.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-684\" style=\"width:279px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-my.jpg 500w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-my-203x300.jpg 203w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>T\u00ednh v\u1ecb &amp; c\u00f4ng n\u0103ng: T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng s\u00e2m v\u1ecb \u0111\u1eafng h\u01a1i ng\u1ecdt, t\u00ednh m\u00e1t h\u01a1n nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly. T\u00e1c d\u1ee5ng b\u1ed5 kh\u00ed d\u01b0\u1ee1ng \u00e2m, thanh h\u01b0 nhi\u1ec7t, sinh t\u00e2n ch\u1ec9 kh\u00e1t. Ch\u1eefa ph\u1ebf th\u1eadn \u00e2m h\u01b0, ch\u1ee9ng kh\u00ed h\u01b0, t\u00e2n d\u1ecbch hao t\u1ed5n, c\u1eedu kh\u00e1i, th\u1ea5t huy\u1ebft, h\u1ecdng kh\u00f4, mi\u1ec7ng kh\u00f4.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng: Trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, d\u01b0\u01a1ng s\u00e2m c\u00f3 c\u00f4ng d\u1ee5ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u00e2n s\u00e2m nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u1ed5 b\u1eb1ng. C\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t ho\u1ea1t t\u00ednh c\u1ee7a AG l\u00e0 ginsenosides, saponin thu\u1ed9c nh\u00f3m glycosides c\u00f3 nhi\u1ec1u trong r\u1ec5, l\u00e1, th\u00e2n v\u00e0 qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e2y. Nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng, T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng s\u00e2m l\u00e0m gi\u1ea3m c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a b\u1ec7nh Alzheimer, ng\u0103n ng\u1eeba t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9t qu\u1ef5 do thi\u1ebfu m\u00e1u c\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c &#8211; ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 tr\u00ed nh\u1edb ng\u1eafn h\u1ea1n. N\u00f3 \u1ee9c ch\u1ebf ch\u1ee9c n\u0103ng co b\u00f3p c\u1ee7a tim, gi\u1ea3m nh\u1ecbp tim v\u00e0 gi\u1ea3m ph\u00ec \u0111\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, n\u00f3 l\u00e0m gi\u1ea3m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u1ea3n do vi\u00eam th\u1ef1c qu\u1ea3n tr\u00e0o ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba h\u00ecnh th\u00e0nh lo\u00e9t ni\u00eam m\u1ea1c d\u1ea1 d\u00e0y. N\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n ho\u1ea1t t\u00ednh kh\u00e1ng khu\u1ea9n ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c ch\u1ee7ng g\u00e2y b\u1ec7nh kh\u00e1c nhau. Ngo\u00e0i ra, n\u00f3 c\u00f3 ti\u1ec1m n\u0103ng ch\u1ed1ng ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u hi\u1ec7n b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y c\u1ea3m c\u1ee7a m\u00f4 \u0111\u1ed1i v\u1edbi insulin. C\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m kh\u00e1c, n\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng ung th\u01b0; vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u00ecnh apoptosis c\u1ee7a t\u1ebf b\u00e0o ung th\u01b0, gi\u00fap lo\u1ea1i b\u1ecf t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ed9c h\u1ea1i c\u1ee7a h\u00f3a tr\u1ecb li\u1ec7u \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o kh\u1ecfe m\u1ea1nh v\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3m m\u1ec7t m\u1ecfi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ung th\u01b0.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-ba-la-panax-trifolius\"><strong><em>S\u00e2m ba l\u00e1 (Panax trifolius)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax trifolius<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: Nh\u00e2n s\u00e2m l\u00f9n, s\u00e2m ba l\u00e1<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1: Ontario, Canada v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn Nova Scotia, v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn Georgia v\u00e0 v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1ebfn Kentucky, Indiana v\u00e0 Minnesota.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"870\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/s-3-la-1024x870.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-685\" style=\"width:415px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/s-3-la-1024x870.jpg 1024w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/s-3-la-300x255.jpg 300w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/s-3-la-768x652.jpg 768w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/s-3-la.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng: Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba d\u00f9ng h\u00e3m tr\u00e0 to\u00e0n c\u00e2y \u0111\u1ec3 ch\u1eefa \u0111au b\u1ee5ng, kh\u00f3 ti\u00eau, b\u1ec7nh g\u00fat, vi\u00eam gan, n\u1ed5i m\u1ec1 \u0111ay, th\u1ea5p kh\u1edbp v\u00e0 lao. R\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhai \u0111\u1ec3 ch\u1eefa \u0111au \u0111\u1ea7u, kh\u00f3 th\u1edf, ng\u1ea5t x\u1ec9u v\u00e0 suy nh\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n kinh. C\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n s\u1ed1ng ho\u1eb7c lu\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-d\u1ed1t-tre-la-h\u1eb9p-panax-wangianus\"><strong><em>S\u00e2m \u0111\u1ed1t tre l\u00e1 h\u1eb9p (Panax wangianus)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax wangianus<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: S\u00e2m \u0111\u1ed1t tre l\u00e1 h\u1eb9p, gi\u1ea3 nh\u00e2n s\u00e2m<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1: \u0110\u00f4ng b\u1eafc \u1ea4n \u0110\u1ed9, Trung Qu\u1ed1c: c\u00e1c v\u00f9ng n\u00fai trung du mi\u1ec1n Nam Trung Qu\u1ed1c, v\u1edbi lo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp t\u1eeb n\u00fai \u00d4 M\u1ef9 thu\u1ed9c t\u1ec9nh T\u1ee9 Xuy\u00ean.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"320\" height=\"458\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-dot-tre-la-hep.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-686\" style=\"width:297px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-dot-tre-la-hep.png 320w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-dot-tre-la-hep-210x300.png 210w\" sizes=\"auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng: Th\u00e2n r\u1ec5 c\u1ee7a Panax wangianus \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a m\u00e1u v\u00e0 thu\u1ed1c b\u1ed5.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-sam-nh\u1eadt-panax-japonicus\"><strong><em>S\u00e2m Nh\u1eadt (<a>Panax japonicus<\/a>)<\/em><\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>T\u00ean khoa h\u1ecdc: Panax japonicus<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00ean ti\u1ebfng Vi\u1ec7t: S\u00e2m nh\u1eadt, s\u00e2m \u0111\u1ed1t tr\u00fac, s\u00e2m tre, s\u00e2m Ryukyu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ph\u00e2n b\u1ed1: Nh\u1eadt B\u1ea3n (v\u00f9ng n\u00fai c\u1ee7a Hokkaido, Honshu, Shikoku v\u00e0 Kyushu), Trung Qu\u1ed1c, H\u00e0n Qu\u1ed1c<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"752\" height=\"363\" src=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-nhat-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-687\" style=\"width:667px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-nhat-2.jpg 752w, https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/sam-nhat-2-300x145.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 752px) 100vw, 752px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>C\u00f4ng d\u1ee5ng: S\u00e2m Nh\u1eadt c\u0169ng ch\u1ee9a c\u00e1c h\u1ee3p ch\u1ea5t ginsenosides, c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng d\u01b0\u1ee3c l\u00fd t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly nh\u01b0ng t\u1ef7 l\u1ec7 kh\u00e1c nhau. C\u00e1c nh\u00e0 th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c Trung Qu\u1ed1c coi nh\u00e2n s\u00e2m Nh\u1eadt B\u1ea3n k\u00e9m m\u1ea1nh h\u01a1n so v\u1edbi s\u00e2m Cao Ly, nh\u01b0ng l\u1ea1i th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 \u1ed1m y\u1ebfu, c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1ee3c t\u00ednh cao c\u1ee7a nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-tai-li\u1ec7u-tham-kh\u1ea3o\"><strong>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>C\u00e2y thu\u1ed1c v\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt l\u00e0m thu\u1ed1c \u1edf Vi\u1ec7t Nam t\u1eadp 2, NXB Khoa H\u1ecdc &amp; K\u1ef9 Thu\u1eadt (2011)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Panax_stipuleanatus\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Panax_stipuleanatus<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=edir&amp;v=Panax%20stipuleanatus&amp;list=species\">https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=edir&amp;v=Panax%20stipuleanatus&amp;list=species<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A2n_s%C3%A2m\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nh%C3%A2n_s%C3%A2m<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=edir&amp;v=Panax%20bipinnatifidum&amp;list=species\">https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=edir&amp;v=Panax%20bipinnatifidum&amp;list=species<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Thu, Vu &amp; Yen, Ngo. (2022). Evaluating the protective effects of Panax bipinnatifidus Seem. extracts on hypoxia\/reoxygenation-subjected cardiomyocytes. Ministry of Science and Technology, Vietnam. 64. 76-81. 10.31276\/VJSTE.64(2).76-81.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ecb, T. V., Th\u1ecb, B. P., Trong, K. P., &amp; Th\u1ecb, H. Y. N. (2023). Evaluating the effect of products extracted from panax bipinnatifidus seem on multiple myeloma cells.&nbsp;<em>T\u1ea1p Ch\u00ed Sinh L\u00fd H\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam<\/em>. https:\/\/doi.org\/10.54928\/vjop.v27i3.173<\/p>\n\n\n\n<p>Szczuka D, Nowak A, Zak\u0142os-Szyda M, Kochan E, Szyma\u0144ska G, Motyl I, Blasiak J. American Ginseng (<em>Panax quinquefolium<\/em>&nbsp;L.) as a Source of Bioactive Phytochemicals with Pro-Health Properties. Nutrients. 2019 May 9;11(5):1041. doi: 10.3390\/nu11051041. PMID: 31075951; PMCID: PMC6567205.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vast.gov.vn\/tin-chi-tiet\/-\/chi-tiet\/ket-qua-%C4%91ieu-tra-%C4%91anh-gia-hien-trang-cac-loai-cay-thuoc-thuoc-chi-sam-panax-l-o-tuyen-quang-va-ha-giang-89979-463.html\">https:\/\/vast.gov.vn\/tin-chi-tiet\/-\/chi-tiet\/ket-qua-%C4%91ieu-tra-%C4%91anh-gia-hien-trang-cac-loai-cay-thuoc-thuoc-chi-sam-panax-l-o-tuyen-quang-va-ha-giang-89979-463.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vnexpress.net\/phat-hien-loai-tam-that-hoang-co-nguon-goc-nhu-sam-ngoc-linh-4335511.html\">https:\/\/vnexpress.net\/phat-hien-loai-tam-that-hoang-co-nguon-goc-nhu-sam-ngoc-linh-4335511.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tam_th%E1%BA%A5t\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tam_th%E1%BA%A5t<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tracuuduoclieu.vn\/panax-pseudo-ginseng-wall.html\">https:\/\/tracuuduoclieu.vn\/panax-pseudo-ginseng-wall.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=edir&amp;v=Panax%20pseudo-ginseng&amp;list=species\">https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=edir&amp;v=Panax%20pseudo-ginseng&amp;list=species<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science\/panax-pseudoginseng\">https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science\/panax-pseudoginseng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=news&amp;newsid=458\">https:\/\/www.botanyvn.com\/cnt.asp?param=news&amp;newsid=458<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/mp.weixin.qq.com\/s\/17F2TP_SZcXLvB122S1JTQ\">https:\/\/mp.weixin.qq.com\/s\/17F2TP_SZcXLvB122S1JTQ<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Hanbing Liu, Xiaoyan Lu, Yang Hu, Xiaohui Fan, Chemical constituents of Panax ginseng and Panax notoginseng explain why they differ in therapeutic efficacy, Pharmacological Research, Volume 161, 2020,<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Panax_notoginseng\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Panax_notoginseng<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vast.gov.vn\/tin-chi-tiet\/-\/chi-tiet\/ket-qua-%C4%91ieu-tra-%C4%91anh-gia-hien-trang-cac-loai-cay-thuoc-thuoc-chi-sam-panax-l-o-tuyen-quang-va-ha-giang-89979-463.html\">https:\/\/vast.gov.vn\/tin-chi-tiet\/-\/chi-tiet\/ket-qua-%C4%91ieu-tra-%C4%91anh-gia-hien-trang-cac-loai-cay-thuoc-thuoc-chi-sam-panax-l-o-tuyen-quang-va-ha-giang-89979-463.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Panax_japonicus\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Panax_japonicus<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A2m_M%E1%BB%B9\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A2m_M%E1%BB%B9<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu, T\u00f9ng &amp; Phuong, Thuong. (2021). Vietnamese Ginseng (Panax vietnamensis Ha and Grushv.): Phylogenetic, Phytochemical, and Pharmacological Profiles. Pharmacognosy Reviews. 13. 59-62. 10.5530\/phrev.2019.2.5.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.fs.usda.gov\/wildflowers\/plant-of-the-week\/panax_trifolius.shtml\">https:\/\/www.fs.usda.gov\/wildflowers\/plant-of-the-week\/panax_trifolius.shtml<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Venugopal, Nagulan &amp; Ahuja, Preeti. (2014). Reproductive biology of Panax wangianus S.C. Sun(Araliaceae) a critically endangered medicinal plant. The International Journal of Plant Reproductive Biology. 6. 122-128. 10.14787\/ijprb.2014.6.2.122-128.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00f4ng d\u1ee5ng b\u1ed5 kh\u00ed, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng sinh l\u1ef1c, h\u1ed7 tr\u1ee3 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi nh\u1eafc t\u1edbi s\u00e2m, t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u00e2n s\u00e2m (H\u00e0n Qu\u1ed1c, Trung Qu\u1ed1c), nh\u01b0ng t\u1edbi khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ecm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":677,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_citadela_custom_class":"","footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"citadela-post-location":[],"class_list":["post-676","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","category-song-khoe"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v22.4 (Yoast SEO v23.0) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"S\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00f4ng d\u1ee5ng b\u1ed5 kh\u00ed, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng sinh l\u1ef1c, h\u1ed7 tr\u1ee3 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi nh\u1eafc t\u1edbi s\u00e2m, t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u00e2n s\u00e2m (H\u00e0n Qu\u1ed1c, Trung Qu\u1ed1c), nh\u01b0ng t\u1edbi khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ecm [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-10T16:40:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-10T16:45:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3-1024x576.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"576\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"sophiango.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"sophiango.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/\",\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/\",\"name\":\"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png\",\"datePublished\":\"2025-07-10T16:40:40+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-10T16:45:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png\",\"width\":4080,\"height\":2295},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/sophiango.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/sophiango.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5\",\"name\":\"sophiango.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"sophiango.com\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/sophiango.com\"],\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/author\/sophiango-com\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i","og_description":"S\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u qu\u00fd trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi c\u00f4ng d\u1ee5ng b\u1ed5 kh\u00ed, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng sinh l\u1ef1c, h\u1ed7 tr\u1ee3 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i th\u1ecd. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi nh\u1eafc t\u1edbi s\u00e2m, t\u00f4i ch\u1ec9 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u00e2n s\u00e2m (H\u00e0n Qu\u1ed1c, Trung Qu\u1ed1c), nh\u01b0ng t\u1edbi khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ecm [&hellip;]","og_url":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/","article_published_time":"2025-07-10T16:40:40+00:00","article_modified_time":"2025-07-10T16:45:04+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":576,"url":"http:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3-1024x576.png","type":"image\/png"}],"author":"sophiango.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi":"sophiango.com","\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"22 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/","url":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/","name":"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png","datePublished":"2025-07-10T16:40:40+00:00","dateModified":"2025-07-10T16:45:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#primaryimage","url":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png","contentUrl":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png","width":4080,"height":2295},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2025\/07\/10\/di-san-thao-duoc-a-my-cac-loai-sam-panax-trong-y-hoc-co-truyen-va-nghien-cuu-hien-dai\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/sophiango.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Di s\u1ea3n th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c \u00c1 \u2013 M\u1ef9: C\u00e1c lo\u00e0i s\u00e2m Panax trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sophiango.com\/#website","url":"https:\/\/sophiango.com\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sophiango.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5","name":"sophiango.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g","caption":"sophiango.com"},"sameAs":["http:\/\/sophiango.com"],"url":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/author\/sophiango-com\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Anh-dang-web.-Sophia-3.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=676"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":690,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/676\/revisions\/690"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=676"},{"taxonomy":"citadela-post-location","embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-post-location?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}