{"id":706,"date":"2026-08-21T14:34:49","date_gmt":"2026-08-21T07:34:49","guid":{"rendered":"https:\/\/sophiango.com\/?p=706"},"modified":"2026-08-21T14:34:50","modified_gmt":"2026-08-21T07:34:50","slug":"dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/","title":{"rendered":"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-cum-a-la-gi\"><strong>C\u00fam A l\u00e0 g\u00ec?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Virus c\u00fam A l\u00e0 m\u1ed9t RNA virus thu\u1ed9c h\u1ecd Orthomyxoviridae, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nhanh ch\u00f3ng th\u00f4ng qua hai c\u01a1 ch\u1ebf antigenic drift (tr\u00f4i kh\u00e1ng nguy\u00ean) v\u00e0 antigenic shift (chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kh\u00e1ng nguy\u00ean). Ch\u00ednh s\u1ef1 bi\u1ebfn d\u1ecb li\u00ean t\u1ee5c n\u00e0y khi\u1ebfn c\u00fam A th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ea1o ra nh\u1eefng ch\u1ee7ng virus m\u1edbi, l\u00e0m gi\u1ea3m hi\u1ec7u qu\u1ea3 mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u00f4i khi d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea1i d\u1ecbch nguy hi\u1ec3m. T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, theo nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a TTT Loan v\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 (2017) v\u1ec1 c\u00e1c virus c\u00fam m\u00f9a l\u01b0u h\u00e0nh t\u1ea1i mi\u1ec1n B\u1eafc giai \u0111o\u1ea1n 2013\u20132015, c\u00fam A l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y b\u1ec7nh h\u00f4 h\u1ea5p lan r\u1ed9ng theo m\u00f9a, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ph\u1ed5 bi\u1ebfn v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i thu v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, khi \u0111\u1ed9 \u1ea9m th\u1ea5p v\u00e0 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 l\u1ea1nh t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i cho virus t\u1ed3n t\u1ea1i ngo\u00e0i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 d\u1ec5 l\u00e2y lan h\u01a1n trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t bi\u1ec3u hi\u1ec7n l\u00e2m s\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec5m c\u00fam A th\u01b0\u1eddng kh\u1edfi ph\u00e1t tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t v\u1edbi s\u1ed1t cao, k\u00e8m theo ho khan, \u0111au \u0111\u1ea7u, vi\u00eam h\u1ecdng, ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u0169i, \u0111au m\u1ecfi c\u01a1 v\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c m\u1ec7t l\u1eed. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111a s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p h\u1ed3i ph\u1ee5c sau v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn m\u1ed9t tu\u1ea7n, nh\u01b0ng b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n bi\u1ebfn n\u1eb7ng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng d\u1ec5 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. Tr\u1ebb em, ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i, ph\u1ee5 n\u1eef mang thai v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1ec7nh n\u1ec1n nh\u01b0 tim m\u1ea1ch ho\u1eb7c suy gi\u1ea3m mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u00f3 nguy c\u01a1 cao ph\u00e1t tri\u1ec3n bi\u1ebfn ch\u1ee9ng. C\u00e1c bi\u1ebfn ch\u1ee9ng nguy hi\u1ec3m bao g\u1ed3m vi\u00eam ph\u1ed5i do virus, b\u1ed9i nhi\u1ec5m vi khu\u1ea9n, suy h\u00f4 h\u1ea5p c\u1ea5p, th\u1eadm ch\u00ed co gi\u1eadt \u1edf tr\u1ebb ho\u1eb7c h\u1ed9i ch\u1ee9ng th\u1ef1c b\u00e0o t\u1ebf b\u00e0o m\u00e1u (HLH). Theo b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a Giang T.V. v\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 (2023), c\u00fam A (\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 H1N1) c\u00f3 th\u1ec3 k\u00edch ho\u1ea1t ph\u1ea3n \u1ee9ng mi\u1ec5n d\u1ecbch qu\u00e1 m\u1ee9c d\u1eabn \u0111\u1ebfn HLH \u2013 m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng hi\u1ebfm nh\u01b0ng r\u1ea5t n\u1eb7ng, g\u00e2y s\u1ed1t dai d\u1eb3ng, gan l\u00e1ch to v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n huy\u1ebft h\u1ecdc, \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb t\u00edch c\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00fam A t\u1ed3n t\u1ea1i d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u bi\u1ebfn th\u1ec3, trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee7ng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p v\u00e0 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a d\u1ecbch t\u1ec5 quan tr\u1ecdng g\u1ed3m H1N1, H3N2, H5N1 v\u00e0 H7N9. Ch\u1ee7ng H1N1 t\u1eebng g\u00e2y \u0111\u1ea1i d\u1ecbch to\u00e0n c\u1ea7u n\u0103m 2009, khi\u1ebfn h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec5m v\u00e0 t\u1ea1o ra g\u00e1nh n\u1eb7ng y t\u1ebf l\u1edbn tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi. H5N1 v\u00e0 H7N9 l\u00e0 c\u00e1c ch\u1ee7ng virus c\u00fam gia c\u1ea7m c\u00f3 \u0111\u1ed9c l\u1ef1c m\u1ea1nh, v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e2y t\u1eeb chim sang ng\u01b0\u1eddi, g\u00e2y b\u1ec7nh c\u1ea3nh r\u1ea5t n\u1eb7ng v\u00e0 t\u1ec9 l\u1ec7 t\u1eed vong cao. Theo ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a T\u0110 B\u00ecnh (2020), c\u00fam A\/H7N9 tuy ch\u01b0a c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e2y lan m\u1ea1nh t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi sang ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda ti\u1ec1m t\u00e0ng, do t\u00ednh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00e1i t\u1ed5 h\u1ee3p gene. Vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t li\u00ean t\u1ee5c s\u1ef1 l\u01b0u h\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee7ng virus c\u00fam A l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 d\u1ef1 b\u00e1o nguy c\u01a1 b\u00f9ng ph\u00e1t d\u1ecbch v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng vaccine ph\u00f2ng b\u1ec7nh.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-qua-trinh-phat-b\u1ec7nh-c\u1ee7a-cum-a\"><strong>Qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t b\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00fam A<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t b\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00fam A c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m t\u1eaft th\u00e0nh n\u0103m giai \u0111o\u1ea1n ch\u00ednh, ph\u1ea3n \u00e1nh to\u00e0n b\u1ed9 chu tr\u00ecnh l\u00e2y nhi\u1ec5m \u2013 nh\u00e2n l\u00ean \u2013 g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u00f4 \u2013 v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa virus v\u1edbi h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ea7u ti\u00ean, khi b\u1ea1n h\u00edt ph\u1ea3i c\u00e1c gi\u1ecdt b\u1eafn ch\u1ee9a virus t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh qua ho, h\u1eaft h\u01a1i ho\u1eb7c n\u00f3i chuy\u1ec7n, virus s\u1ebd theo lu\u1ed3ng kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111i v\u00e0o m\u0169i v\u00e0 h\u1ecdng. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u1eeda ng\u00f5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u2013 n\u01a1i virus b\u00e1m v\u00e0o ni\u00eam m\u1ea1c v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng. T\u1eeb l\u1edbp bi\u1ec3u m\u00f4 h\u00f4 h\u1ea5p, virus t\u00ecm ki\u1ebfm c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi b\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ebf b\u00e0o v\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb cho b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t nh\u1eadp ti\u1ebfp theo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2m nh\u1eadp, virus c\u00fam A s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t \u201cch\u00eca kh\u00f3a\u201d \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t g\u1ecdi l\u00e0 hemagglutinin (HA). Protein HA ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u00f3c kh\u00f3a gi\u00fap virus g\u1eafn v\u00e0o c\u00e1c th\u1ee5 th\u1ec3 sialic acid \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng \u201c\u1ed5 kh\u00f3a\u201d n\u1eb1m tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ebf b\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p. Khi HA g\u1eafn tr\u00fang th\u1ee5 th\u1ec3, virus l\u1eadp t\u1ee9c m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cc\u00e1nh c\u1eeda\u201d t\u1ebf b\u00e0o v\u00e0 chui v\u00e0o b\u00ean trong gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebb \u0111\u1ed9t nh\u1eadp c\u00f3 s\u1eb5n ch\u00eca kh\u00f3a, kh\u00f4ng g\u1eb7p b\u1ea5t k\u1ef3 c\u1ea3n tr\u1edf n\u00e0o. B\u01b0\u1edbc n\u00e0y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh virus c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng, v\u00ec ch\u1ec9 khi v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ebf b\u00e0o, n\u00f3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi l\u1ecdt v\u00e0o, virus b\u1eaft \u0111\u1ea7u chi\u1ebfm l\u1ea5y b\u1ed9 m\u00e1y v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ebf b\u00e0o ch\u1ee7. Thay v\u00ec ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, t\u1ebf b\u00e0o b\u1ecb \u00e9p ph\u1ea3i s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u1eadt li\u1ec7u di truy\u1ec1n v\u00e0 protein cho virus, t\u1ea1o ra h\u00e0ng ngh\u00ecn b\u1ea3n sao m\u1edbi. C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n virus \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafp r\u00e1p th\u00e0nh c\u00e1c h\u1ea1t virus ho\u00e0n ch\u1ec9nh, s\u1eb5n s\u00e0ng ph\u00e1t t\u00e1n. \u0110\u00e2y l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n virus nh\u00e2n l\u00ean m\u1ea1nh nh\u1ea5t, khi\u1ebfn t\u1ebf b\u00e0o d\u1ea7n b\u1ecb suy ki\u1ec7t v\u00e0 ch\u1ebft \u0111i do kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 duy tr\u00ec ch\u1ee9c n\u0103ng v\u1ed1n c\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, virus s\u1eed d\u1ee5ng enzyme neuraminidase (NA) \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ra kh\u1ecfi t\u1ebf b\u00e0o ch\u1ee7. Enzyme n\u00e0y ph\u00e1 v\u1ee1 k\u1ebft n\u1ed1i gi\u1eefa virus v\u00e0 b\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ebf b\u00e0o, gi\u00fap virus t\u00e1ch ra v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c lan sang c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o k\u1ebf c\u1eadn. Qu\u00e1 tr\u00ecnh lan r\u1ed9ng n\u00e0y g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n r\u1ed9ng v\u00f9ng ni\u00eam m\u1ea1c h\u00f4 h\u1ea5p, d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u01b0 ho, ngh\u1eb9t m\u0169i, \u0111au r\u00e1t h\u1ecdng, kh\u00f3 ch\u1ecbu khi h\u00edt th\u1edf. L\u1edbp bi\u1ec3u m\u00f4 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p d\u1ec5 b\u1ecb vi\u00eam v\u00e0 d\u1ec5 b\u1ed9i nhi\u1ec5m vi khu\u1ea9n.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi c\u01a1 th\u1ec3 nh\u1eadn ra c\u00f3 \u201ck\u1ebb x\u00e2m nh\u1eadp\u201d, h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3n \u1ee9ng, t\u1ea1o ra m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u01a1 ch\u1ebf nh\u1eb1m ti\u00eau di\u1ec7t virus. <strong><em>H\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch g\u00e2y s\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u1ee9c ch\u1ebf virus, g\u00e2y ho \u0111\u1ec3 t\u1ed1ng ch\u1ea5t ti\u1ebft ra ngo\u00e0i, v\u00e0 g\u00e2y \u0111au \u0111\u1ea7u, \u0111au c\u01a1 do s\u1ef1 ho\u1ea1t h\u00f3a m\u1ea1nh c\u1ee7a cytokine<\/em><\/strong>. \u0110\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u01a1 th\u1ec3 \u0111ang chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu ph\u1ea3n \u1ee9ng mi\u1ec5n d\u1ecbch qu\u00e1 m\u1ea1nh ho\u1eb7c s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng virus qu\u00e1 l\u1edbn, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ec3 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u1eb7ng nh\u01b0 vi\u00eam ph\u1ed5i, kh\u00f3 th\u1edf ho\u1eb7c suy h\u00f4 h\u1ea5p c\u1ea5p, \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i nh\u1eadp vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb k\u1ecbp th\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-virus-cum-a-khu-tru-\u1edf-vung-xoang\"><strong>Virus c\u00fam A khu tr\u00fa \u1edf v\u00f9ng xoang<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Virus c\u00fam A kh\u00f4ng ch\u1ec9 khu tr\u00fa \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p d\u01b0\u1edbi nh\u01b0 ph\u1ed5i m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u201c\u1ea9n n\u00e1u\u201d v\u00e0 nh\u00e2n l\u00ean ngay t\u1ea1i h\u1ec7 th\u1ed1ng xoang c\u1ea1nh m\u0169i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a b\u1ec7nh, khi virus x\u00e2m nh\u1eadp ch\u1ee7 y\u1ebfu qua ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i h\u1ecdng. H\u1ec7 th\u1ed1ng xoang bao g\u1ed3m xoang tr\u00e1n, xoang h\u00e0m, xoang s\u00e0ng v\u00e0 xoang b\u01b0\u1edbm, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng v\u1edbi h\u1ed1c m\u0169i qua c\u00e1c l\u1ed7 th\u00f4ng xoang nh\u1ecf. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, l\u1edbp bi\u1ec3u m\u00f4 tr\u1ee5 c\u00f3 l\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u00e0 l\u1edbp d\u1ecbch nh\u1ea7y m\u1ecfng trong xoang gi\u00fap d\u1eabn l\u01b0u ch\u1ea5t ti\u1ebft ra h\u1ed1c m\u0169i, gi\u1eef m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xoang s\u1ea1ch, \u1ea9m v\u00e0 v\u00f4 khu\u1ea9n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i. Tuy nhi\u00ean, khi virus c\u00fam A x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i, t\u1eeb \u0111\u00e2y ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 lan ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng v\u00e0o c\u00e1c xoang th\u00f4ng qua ch\u00ednh nh\u1eefng l\u1ed7 th\u00f4ng n\u00e0y, bi\u1ebfn xoang tr\u1edf th\u00e0nh \u201cph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m\u201d cho qu\u00e1 tr\u00ecnh nh\u00e2n l\u00ean c\u1ee7a virus. Ni\u00eam m\u1ea1c xoang, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i h\u1ecdng, c\u00f3 c\u00e1c th\u1ee5 th\u1ec3 sialic acid \u2013 l\u00e0 \u201c\u1ed5 kh\u00f3a\u201d \u0111\u1ec3 protein hemagglutinin (HA) c\u1ee7a virus c\u00fam A b\u00e1m d\u00ednh v\u00e0 x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o t\u1ebf b\u00e0o bi\u1ec3u m\u00f4. Khi virus \u0111\u00e3 b\u00e1m v\u00e0 chui v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ebf b\u00e0o, ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u00e2n l\u00ean, ph\u00e1 h\u1ee7y d\u1ea7n c\u1ea5u tr\u00fac v\u00e0 ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a bi\u1ec3u m\u00f4 tr\u1ee5 c\u00f3 l\u00f4ng. L\u00f4ng chuy\u1ec3n \u2013 v\u1ed1n c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 qu\u00e9t v\u00e0 t\u1ed1ng d\u1ecbch nh\u1ea7y ra kh\u1ecfi xoang \u2013 b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u1ee9 \u0111\u1ecdng ch\u1ea5t ti\u1ebft, d\u00e0y ni\u00eam m\u1ea1c v\u00e0 t\u1eafc ngh\u1ebdn d\u1eabn l\u01b0u xoang. M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng xoang tr\u1edf n\u00ean k\u00edn, t\u1ed1i, \u1ea9m, nhi\u1ec1u d\u1ecbch nh\u1ea7y gi\u00e0u protein \u2013 \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 vi khu\u1ea9n ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n nh\u01b0 Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae hay Moraxella catarrhalis, t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u1ec5 d\u00e0ng th\u00fac \u0111\u1ea9y h\u00ecnh th\u00e0nh vi\u00eam xoang c\u1ea5p ho\u1eb7c m\u1ea1n t\u00ednh sau c\u00fam.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn xoang, c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh dung theo chu\u1ed7i ti\u1ebfn tri\u1ec3n: \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n x\u00e2m nh\u1eadp khi virus t\u1eeb ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i lan sang ni\u00eam m\u1ea1c xoang qua c\u00e1c l\u1ed7 th\u00f4ng; ti\u1ebfp theo l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng t\u1ebf b\u00e0o, khi virus ph\u00e1 h\u1ee7y l\u1edbp bi\u1ec3u m\u00f4 tr\u1ee5 c\u00f3 l\u00f4ng, l\u00e0m m\u1ea5t ch\u1ee9c n\u0103ng l\u00f4ng chuy\u1ec3n, g\u00e2y \u1ee9 \u0111\u1ecdng d\u1ecbch trong xoang. S\u1ef1 \u1ee9 \u0111\u1ecdng n\u00e0y l\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 cho giai \u0111o\u1ea1n g\u00e2y vi\u00eam xoang, b\u1edfi trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng k\u00edn v\u00e0 d\u1eabn l\u01b0u k\u00e9m, vi khu\u1ea9n r\u1ea5t d\u1ec5 b\u1ed9i nhi\u1ec5m, l\u00e0m xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng n\u1eb7ng h\u01a1n nh\u01b0 \u0111au nh\u1ee9c v\u00f9ng m\u1eb7t, n\u1eb7ng tr\u00e1n, ch\u1ea3y d\u1ecbch m\u0169i m\u1ee7, s\u1ed1t k\u00e9o d\u00e0i. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u0111\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ee7, t\u00ecnh tr\u1ea1ng vi\u00eam c\u00f3 th\u1ec3 lan r\u1ed9ng, d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c bi\u1ebfn ch\u1ee9ng nguy hi\u1ec3m nh\u01b0 vi\u00eam xoang m\u1ea1n, vi\u00eam t\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ed5 m\u1eaft, vi\u00eam t\u0129nh m\u1ea1ch xoang hang, th\u1eadm ch\u00ed vi\u00eam m\u00e0ng n\u00e3o do nhi\u1ec5m tr\u00f9ng lan theo \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ea1ch m\u00e1u ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng li\u00ean t\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng kh\u00e1c l\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1i nhi\u1ec5m ho\u1eb7c k\u00e9o d\u00e0i b\u1ec7nh l\u00fd khi v\u00f9ng xoang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u1ea1ch ho\u00e0n to\u00e0n sau \u0111\u1ee3t c\u00fam A c\u1ea5p. Th\u1ee9 nh\u1ea5t, xoang c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u1ed5 ch\u1ee9a virus t\u1ed3n d\u01b0: d\u00f9 b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ed1t, gi\u1ea3m ho, c\u1ea3m gi\u00e1c kh\u1ecfe h\u01a1n, nh\u01b0ng virus v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n di\u1ec7n trong l\u1edbp nh\u1ea7y v\u00e0 ni\u00eam m\u1ea1c xoang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi ch\u1ee9c n\u0103ng d\u1eabn l\u01b0u c\u00f2n k\u00e9m. \u1ed4 virus t\u1ed3n d\u01b0 n\u00e0y duy tr\u00ec t\u00ecnh tr\u1ea1ng vi\u00eam nh\u1eb9, k\u00e9o d\u00e0i c\u1ea3m gi\u00e1c ngh\u1eb9t m\u0169i, \u0111au \u0111\u1ea7u \u00e2m \u1ec9 v\u00e0 m\u1ec7t m\u1ecfi. Th\u1ee9 hai, d\u1ecbch nh\u1ea7y \u1ee9 \u0111\u1ecdng l\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng thu\u1eadn l\u1ee3i cho vi khu\u1ea9n, khi\u1ebfn b\u1ec7nh nh\u00e2n d\u1ec5 b\u1ecb vi\u00eam xoang m\u1ea1n t\u00ednh ho\u1eb7c c\u00e1c \u0111\u1ee3t vi\u00eam xoang c\u1ea5p t\u00e1i ph\u00e1t, m\u1ed7i l\u1ea7n c\u1ea3m c\u00fam hay thay \u0111\u1ed5i th\u1eddi ti\u1ebft l\u1ea1i b\u00f9ng l\u00ean. Th\u1ee9 ba, s\u1ef1 ph\u00e1 h\u1ee7y l\u1edbp bi\u1ec3u m\u00f4 tr\u1ee5 c\u00f3 l\u00f4ng do c\u00fam l\u00e0m suy y\u1ebfu h\u00e0ng r\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a ni\u00eam m\u1ea1c, l\u00e0m m\u1ea5t c\u01a1 ch\u1ebf t\u1ef1 l\u00e0m s\u1ea1ch, khi\u1ebfn xoang d\u1ec5 b\u1ecb \u201ct\u1ea5n c\u00f4ng\u201d tr\u1edf l\u1ea1i b\u1edfi c\u1ea3 virus m\u1edbi v\u00e0 vi khu\u1ea9n. Th\u1ee9 t\u01b0, sau nh\u1eefng \u0111\u1ee3t c\u00fam n\u1eb7ng, ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i \u2013 xoang c\u00f3 th\u1ec3 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng vi\u00eam m\u1ea1n t\u00ednh v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n mi\u1ec5n d\u1ecbch c\u1ee5c b\u1ed9: t\u1ebf b\u00e0o mi\u1ec5n d\u1ecbch t\u1ea1i ch\u1ed7 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, v\u1eeba kh\u00f4ng d\u1ecdn s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y b\u1ec7nh, v\u1eeba d\u1ec5 t\u1ea1o ph\u1ea3n \u1ee9ng vi\u00eam k\u00e9o d\u00e0i, l\u00e0m gi\u1ea3m kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ec1 kh\u00e1ng t\u1ea1i v\u00f9ng n\u00e0y. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n virus t\u1ea1i ch\u1ed7 th\u00f4ng qua c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p nh\u01b0 d\u1eabn l\u01b0u, v\u1ec7 sinh, \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u00f9 h\u1ee3p, ch\u00ednh xoang c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u201cngu\u1ed3n\u201d l\u00e2y ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng, l\u00e0m virus v\u00e0 vi khu\u1ea9n ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1ea3y xu\u1ed1ng m\u0169i h\u1ecdng, g\u00e2y c\u1ea3m gi\u00e1c dai d\u1eb3ng kh\u00f4ng d\u1ee9t ho\u1eb7c khi\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ee3t nhi\u1ec5m khu\u1ea9n h\u00f4 h\u1ea5p tr\u00ean t\u00e1i \u0111i t\u00e1i l\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf tr\u1ebb em v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi suy gi\u1ea3m mi\u1ec5n d\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-\u1ea3nh-h\u01b0\u1edfng-c\u1ee7a-cum-a-va-covid-19-v\u1edbi-xoang-mui\"><strong>\u1ea2nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a C\u00fam A v\u00e0 Covid-19 v\u1edbi xoang m\u0169i<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>So v\u1edbi c\u00fam A c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng khu tr\u00fa v\u00e0 nh\u00e2n l\u00ean \u0111\u00e1ng k\u1ec3 t\u1ea1i v\u00f9ng xoang, virus SARS-CoV-2 g\u00e2y COVID-19 l\u1ea1i cho th\u1ea5y m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c bi\u1ec7t, m\u1eb7c d\u00f9 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111i v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3 qua \u0111\u01b0\u1eddng m\u0169i. Xoang m\u0169i l\u00e0 c\u1eeda ng\u00f5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean m\u00e0 SARS-CoV-2 ti\u1ebfp x\u00fac khi ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh h\u00edt ph\u1ea3i gi\u1ecdt b\u1eafn mang virus. Ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i v\u00e0 c\u00e1c xoang c\u1ea1nh m\u0169i c\u00f3 th\u1ee5 th\u1ec3 ACE2 v\u00e0 enzyme protease TMPRSS2 \u2013 hai y\u1ebfu t\u1ed1 then ch\u1ed1t cho virus b\u00e1m v\u00e0 x\u00e2m nh\u1eadp \u2013 nh\u01b0ng m\u1eadt \u0111\u1ed9 \u1edf \u0111\u00e2y th\u1ea5p h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi ph\u1ed5i. V\u00ec v\u1eady, SARS-CoV-2 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n l\u00ean t\u1ea1i ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i, nh\u01b0ng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng m\u1ea1nh v\u00e0 kh\u00f4ng k\u00e9o d\u00e0i nh\u01b0 c\u00fam A. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00fd gi\u1ea3i t\u1ea1i sao c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng m\u0169i xoang trong COVID-19 th\u01b0\u1eddng nh\u1eb9, tho\u00e1ng qua v\u00e0 hi\u1ebfm khi ti\u1ebfn tri\u1ec3n th\u00e0nh vi\u00eam xoang n\u1eb7ng. M\u1ed9t trong nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ea5t kh\u1ee9u gi\u00e1c (anosmia). Theo ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a Butowt &amp; von Bartheld (2020), nguy\u00ean nh\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i do t\u1eafc ngh\u1ebdn c\u01a1 h\u1ecdc m\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu do virus t\u1ea5n c\u00f4ng c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o h\u1ed7 tr\u1ee3 th\u1ea7n kinh kh\u1ee9u gi\u00e1c n\u1eb1m t\u1ea1i v\u00f9ng s\u00e0ng m\u0169i, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c neuron c\u1ea3m nh\u1eadn m\u00f9i. C\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u01b0 ngh\u1eb9t m\u0169i, ch\u1ea3y n\u01b0\u1edbc m\u0169i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng nh\u1eb9 v\u00e0 h\u1ed3i ph\u1ee5c nhanh. Ch\u1ec9 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ghi nh\u1eadn vi\u00eam xoang sau COVID, th\u01b0\u1eddng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ed9i nhi\u1ec5m vi khu\u1ea9n v\u00e0 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1eb9 h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi vi\u00eam xoang sau c\u00fam A.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e1c v\u1edbi c\u00fam A c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng lan r\u1ed9ng v\u00e0 g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p tr\u00ean l\u1eabn xoang, SARS-CoV-2 l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u ti\u00ean t\u1ea5n c\u00f4ng ph\u1ed5i. C\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o bi\u1ec3u m\u00f4 ph\u1ebf nang type II \u2013 n\u01a1i ch\u1ee9a m\u1eadt \u0111\u1ed9 ACE2 v\u00e0 TMPRSS2 r\u1ea5t cao \u2013 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh, khi\u1ebfn ph\u1ed5i tr\u1edf th\u00e0nh c\u01a1 quan b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng nh\u1ea5t. Nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00f4 b\u1ec7nh h\u1ecdc c\u1ee7a Tian v\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 (2020) cho th\u1ea5y SARS-CoV-2 g\u00e2y vi\u00eam ph\u1ed5i m\u00f4 k\u1ebd lan t\u1ecfa, ph\u00e1 h\u1ee7y c\u1ea5u tr\u00fac ph\u1ebf nang v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u00e0ng lo\u1ea1t bi\u1ebfn ch\u1ee9ng nh\u01b0 vi\u00eam ph\u1ed5i n\u1eb7ng, th\u00e2m nhi\u1ec5m m\u00f4 k\u1ebd, \u0111\u00f4ng m\u00e1u vi m\u1ea1ch v\u00e0 x\u01a1 h\u00f3a ph\u1ed5i giai \u0111o\u1ea1n mu\u1ed9n. Trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, virus k\u00edch ho\u1ea1t ph\u1ea3n \u1ee9ng vi\u00eam qu\u00e1 m\u1ee9c, g\u00e2y h\u1ed9i ch\u1ee9ng suy h\u00f4 h\u1ea5p c\u1ea5p ti\u1ebfn tri\u1ec3n (ARDS), khi\u1ebfn b\u1ec7nh nh\u00e2n ph\u1ea3i th\u1edf m\u00e1y, th\u1eadm ch\u00ed t\u1eed vong. T\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng ph\u1ed5i trong COVID-19 v\u00ec v\u1eady th\u01b0\u1eddng s\u00e2u, r\u1ed9ng v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi \u0111a s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00fam A th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>N\u1ed9i dung<\/strong><\/td><td><strong>C\u00fam A<\/strong><\/td><td><strong>COVID-19<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>H\u1ecd virus<\/td><td>Orthomyxoviridae \u2013 RNA \u0111\u01a1n s\u1ee3i \u00e2m<\/td><td>Coronaviridae \u2013 RNA \u0111\u01a1n s\u1ee3i d\u01b0\u01a1ng<\/td><\/tr><tr><td>X\u00e2m nh\u1eadp t\u1ebf b\u00e0o<\/td><td>Qua th\u1ee5 th\u1ec3 sialic acid (g\u1eafn v\u1edbi Hemagglutinin &#8211; HA)<\/td><td>Qua th\u1ee5 th\u1ec3 ACE2 (k\u00e8m enzyme TMPRSS2 h\u1ed7 tr\u1ee3 nh\u1eadp b\u00e0o)<\/td><\/tr><tr><td>V\u1ecb tr\u00ed x\u00e2m nh\u1eadp<\/td><td>Ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i, &nbsp;h\u1ecdng, ph\u1ebf qu\u1ea3n, ph\u1ed5i<\/td><td>M\u0169i, h\u1ecdng, ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf ph\u1ed5i (ph\u1ebf nang)<\/td><\/tr><tr><td>V\u1ecb tr\u00ed khu tr\u00fa ch\u00ednh<\/td><td>\u0110\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p tr\u00ean &amp; ph\u1ed5i<\/td><td>Ph\u1ed5i, m\u1ea1ch m\u00e1u, \u0111a c\u01a1 quan<\/td><\/tr><tr><td>C\u01a1 ch\u1ebf t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng<\/td><td>Vi\u00eam ni\u00eam m\u1ea1c h\u00f4 h\u1ea5p, bong t\u1ebf b\u00e0o tr\u1ee5 c\u00f3 l\u00f4ng g\u00e2y vi\u00eam ph\u1ed5i, t\u1eafc ngh\u1ebdn<\/td><td>B\u00e3o cytokine, vi\u00eam m\u1ea1ch m\u00e1u, \u0111\u00f4ng m\u00e1u vi m\u1ea1ch<\/td><\/tr><tr><td>M\u1ee9c \u0111\u1ed9 nguy hi\u1ec3m<\/td><td>V\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u1eb7ng (H5N1, H1N1)<\/td><td>N\u1eb7ng h\u01a1n, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh n\u1ec1n<\/td><\/tr><tr><td>Nguy c\u01a1 t\u00e1i nhi\u1ec5m<\/td><td>Kh\u00f4ng l\u00e0m s\u1ea1ch \u1ed5 xoang sau c\u00fam<\/td><td>Ch\u1ec9 khi ti\u1ebfp x\u00fac ngu\u1ed3n m\u1edbi<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t: COVID-19 t\u1ea5n c\u00f4ng ph\u1ed5i l\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu, g\u00e2y vi\u00eam ph\u1ed5i n\u1eb7ng, ARDS, \u0111\u00f4ng m\u00e1u ph\u1ed5i v\u00e0 nhi\u1ec1u bi\u1ebfn ch\u1ee9ng nguy hi\u1ec3m. Trong khi \u0111\u00f3, c\u00e1c xoang m\u0169i v\u00e0 ni\u00eam m\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p tr\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u01b0 v\u1ecb tr\u00ed x\u00e2m nh\u1eadp ban \u0111\u1ea7u, g\u00e2y tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u1eb9 nh\u01b0 ngh\u1eb9t m\u0169i, m\u1ea5t m\u00f9i nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u01a1i virus khu tr\u00fa ho\u1eb7c g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng. M\u1ed9t s\u1ed1 ca COVID k\u00e9o d\u00e0i (long COVID) c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n vi\u00eam m\u0169i xoang dai d\u1eb3ng, nh\u01b0ng t\u1ea7n su\u1ea5t th\u1ea5p v\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf th\u01b0\u1eddng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n mi\u1ec5n d\u1ecbch h\u1eadu nhi\u1ec5m h\u01a1n l\u00e0 do virus ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ed3n t\u1ea1i trong xoang. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u00fap ph\u00e2n bi\u1ec7t r\u00f5 COVID-19 v\u1edbi c\u00fam A: n\u1ebfu c\u00fam A c\u00f3 th\u1ec3 dai d\u1eb3ng v\u00e0 g\u00e2y k\u00e9o d\u00e0i b\u1ec7nh l\u00fd t\u1ea1i xoang n\u1ebfu xoang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u1ea1ch t\u1ed1t, th\u00ec COVID-19 l\u1ea1i ch\u1ee7 y\u1ebfu g\u00e2y h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e2u d\u00e0i t\u1ea1i ph\u1ed5i v\u00e0 h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch, \u00edt khi t\u1ea1o \u1ed5 t\u1ed3n l\u01b0u t\u1ea1i xoang m\u0169i.<\/p>\n\n\n\n<p><em>V\u1edbi C\u00fam A:<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Virus c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i t\u1ea1m th\u1eddi ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed d\u00e0i ng\u00e0y trong xoang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1ea1ch vi\u00eam xoang.<\/li>\n\n\n\n<li>N\u1ebfu xoang m\u1ea1n t\u00ednh, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 n\u01a1i t\u00e1i b\u00f9ng ph\u00e1t virus c\u00fam, ho\u1eb7c t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho vi khu\u1ea9n b\u1ed9i nhi\u1ec5m, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u00eam ph\u1ed5i th\u1ee9 ph\u00e1t.<\/li>\n\n\n\n<li>M\u1ed9t s\u1ed1 ca b\u1ec7nh \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n RNA virus c\u00fam A trong d\u1ecbch xoang \u0111\u1ebfn ng\u00e0y th\u1ee9 10\u201312 sau kh\u1ecfi s\u1ed1t.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>V\u1edbi COVID-19:<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Virus kh\u00f4ng khu tr\u00fa l\u00e2u trong xoang, v\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y t\u00e1i nhi\u1ec5m t\u1eeb m\u00f4 xoang.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00f9 c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng m\u0169i v\u00e0 xoang r\u00f5 r\u00e0ng (ngh\u1eb9t, m\u1ea5t m\u00f9i&#8230;), nh\u01b0ng virus \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o th\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n sau v\u00e0i ng\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1ed5 ch\u1ee9a t\u1ea1i ch\u1ed7.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00e1i nhi\u1ec5m COVID-19 l\u00e0 do ph\u01a1i nhi\u1ec5m ngu\u1ed3n m\u1edbi (virus kh\u00e1c ho\u1eb7c bi\u1ebfn th\u1ec3 m\u1edbi), kh\u00f4ng ph\u1ea3i do c\u00f2n virus trong c\u01a1 th\u1ec3 hay xoang.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-l\u01b0u-y-trong-ch\u1ebf-d\u1ed9-an-khi-nhi\u1ec5m-cum-a\"><strong>L\u01b0u \u00fd trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n khi nhi\u1ec5m c\u00fam A<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Trong th\u1eddi gian nhi\u1ec5m c\u00fam A, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng c\u00f3 vai tr\u00f2 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u01a1 th\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i, l\u00e0m gi\u1ea3m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba c\u00e1c bi\u1ebfn ch\u1ee9ng nh\u01b0 ho k\u00e9o d\u00e0i, t\u00edch \u0111\u1eddm, vi\u00eam xoang ho\u1eb7c r\u1ed1i lo\u1ea1n ti\u00eau h\u00f3a. Khi b\u1ecb c\u00fam, h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch \u0111ang trong giai \u0111o\u1ea1n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh, ni\u00eam m\u1ea1c h\u00f4 h\u1ea5p b\u1ecb vi\u00eam, ti\u00eau h\u00f3a suy y\u1ebfu v\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ea7n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng s\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i virus. V\u00ec v\u1eady, nh\u1eefng lo\u1ea1i th\u1ef1c ph\u1ea9m l\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1eddm, t\u0103ng vi\u00eam ho\u1eb7c g\u00e2y kh\u00f3 ti\u00eau c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ec7nh tr\u1ea7m tr\u1ecdng h\u01a1n. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 d\u1ec5 hi\u1ec3u v\u1ec1 l\u00fd do n\u00ean ki\u00eang m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u1ea1i th\u1ef1c ph\u1ea9m ph\u1ed5 bi\u1ebfn khi b\u1ecb c\u00fam A.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u1ed3 ng\u1ecdt nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng, b\u00e1nh k\u1eb9o, n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt c\u00f3 ga l\u00e0 nh\u00f3m th\u1ef1c ph\u1ea9m c\u1ea7n h\u1ea1n ch\u1ebf h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng cao l\u00e0m t\u0103ng ti\u1ebft ch\u1ea5t nh\u1ea7y trong \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p, khi\u1ebfn \u0111\u1eddm \u0111\u1eb7c h\u01a1n v\u00e0 ho tr\u1edf n\u00ean dai d\u1eb3ng. C\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01a1n nh\u01b0 glucose, fructose, sucrose c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh g\u00e2y t\u0103ng ph\u1ea3n \u1ee9ng vi\u00eam trong c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 l\u00e0m \u1ee9c ch\u1ebf t\u1ea1m th\u1eddi h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch trong 2\u20134 gi\u1edd sau khi ti\u00eau th\u1ee5. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i virus v\u00e0 t\u0103ng nguy c\u01a1 b\u1ed9i nhi\u1ec5m, v\u00ec vi khu\u1ea9n ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t t\u1ed1t trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ch\u1ee9a nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng. Do \u0111\u00f3, tr\u00e1nh \u0111\u1ed3 ng\u1ecdt trong giai \u0111o\u1ea1n c\u00fam s\u1ebd gi\u00fap gi\u1ea3m ho, gi\u1ea3m \u0111\u1eddm v\u00e0 \u0111\u1ea9y nhanh qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ed3i ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebfp theo l\u00e0 s\u1eefa v\u00e0 c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m t\u1eeb s\u1eefa. M\u1eb7c d\u00f9 s\u1eefa v\u1ed1n gi\u00e0u dinh d\u01b0\u1ee1ng, nh\u01b0ng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 khi \u0111ang c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddm, s\u1eefa c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1eb7c d\u1ecbch nh\u1ea7y khi\u1ebfn c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u1eddm d\u00ednh kh\u00f3 kh\u1ea1c h\u01a1n, g\u00e2y t\u0103ng ho. Protein casein trong s\u1eefa b\u00f2 \u0111\u00f4i khi g\u00e2y k\u00edch \u1ee9ng nh\u1eb9 l\u00ean ni\u00eam m\u1ea1c h\u00f4 h\u1ea5p \u1edf ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea1y c\u1ea3m. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ai c\u0169ng g\u1eb7p t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddm th\u00ec v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng s\u1eefa \u1ea5m lo\u00e3ng \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong giai \u0111o\u1ea1n ho nhi\u1ec1u, cam, b\u01b0\u1edfi, qu\u00fdt c\u0169ng n\u00ean h\u1ea1n ch\u1ebf. D\u00f9 gi\u00e0u vitamin C, c\u00e1c lo\u1ea1i qu\u1ea3 n\u00e0y c\u00f3 t\u00ednh acid cao, d\u1ec5 g\u00e2y k\u00edch \u1ee9ng ni\u00eam m\u1ea1c h\u1ecdng \u0111ang vi\u00eam \u0111\u1ecf, khi\u1ebfn c\u1ea3m gi\u00e1c r\u00e1t h\u1ecdng v\u00e0 ho t\u0103ng l\u00ean. Sau khi gi\u1ea3m ho, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ed5 sung vitamin C t\u1eeb c\u00e1c ngu\u1ed3n d\u1ec5 ch\u1ecbu h\u01a1n nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc \u1ea5m pha chanh\/t\u1eafc ng\u00e2m m\u1eadt ong.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t l\u01b0u \u00fd quan tr\u1ecdng kh\u00e1c l\u00e0 tr\u00e1nh th\u1ecbt g\u00e0 (\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t da g\u00e0) v\u00e0 h\u1ea3i s\u1ea3n nh\u01b0 t\u00f4m, cua, m\u1ef1c, \u1ed1c khi ho nhi\u1ec1u. Trong d\u00e2n gian v\u00e0 c\u1ea3 tr\u00ean l\u00e2m s\u00e0ng, c\u00e1c th\u1ef1c ph\u1ea9m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn l\u00e0 d\u1ec5 g\u00e2y ngh\u1ecbch kh\u00ed, l\u00e0m t\u0103ng ph\u1ea3n x\u1ea1 ho v\u00e0 khi\u1ebfn \u0111\u1eddm kh\u00f3 tho\u00e1t h\u01a1n. H\u1ea3i s\u1ea3n c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y d\u1ecb \u1ee9ng nh\u1eb9 \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m ni\u00eam m\u1ea1c h\u00f4 h\u1ea5p ph\u00f9 n\u1ec1 h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, \u0111\u1ed3 n\u1ebfp c\u0169ng l\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea9m n\u00ean ki\u00eang khi b\u1ecb c\u00fam. N\u1ebfp c\u00f3 t\u00ednh \u1ea5m, d\u1ebbo v\u00e0 d\u1ec5 sinh nhi\u1ec7t n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1eddm, g\u00e2y kh\u00f3 ti\u00eau v\u00e0 khi\u1ebfn c\u01a1 th\u1ec3 th\u00eam m\u1ec7t m\u1ecfi. V\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 vi\u00eam m\u0169i \u2013 xoang, n\u1ebfp c\u00f2n khi\u1ebfn d\u1ecbch m\u0169i \u0111\u1eb7c l\u1ea1i, d\u1ec5 g\u00e2y t\u1eafc ngh\u1ebdn v\u00e0 l\u00e0m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng n\u1eb7ng h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u0111\u1ed3 chi\u00ean r\u00e1n nhi\u1ec1u d\u1ea7u m\u1ee1 n\u00ean tr\u00e1nh tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i trong giai \u0111o\u1ea1n b\u1ec7nh. D\u1ea7u m\u1ee1 l\u00e0m t\u0103ng sinh \u0111\u1eddm, g\u00e2y n\u00f3ng trong ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f3 ti\u00eau, \u0111\u1ea7y b\u1ee5ng v\u00e0 l\u00e0m t\u0103ng \u00e1p l\u1ef1c l\u00ean gan &#8211; c\u01a1 quan \u0111ang ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nhi\u1ec5m virus. Khi ti\u00eau h\u00f3a b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00f3 h\u1ea5p thu dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ed3i ph\u1ee5c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tu\u00e2n th\u1ee7 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n nh\u1eb9, \u1ea5m, d\u1ec5 ti\u00eau v\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1ea7u m\u1ee1 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ef1c ph\u1ea9m g\u00e2y t\u0103ng \u0111\u1eddm \u2013 s\u1ebd gi\u00fap c\u01a1 th\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00fam A hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n v\u00e0 gi\u1ea3m nguy c\u01a1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c bi\u1ebfn ch\u1ee9ng k\u00e9o d\u00e0i.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-r\u1eeda-mui-lam-s\u1ea1ch-xoang-m\u1ed7i-ngay\"><strong>R\u1eeda m\u0169i, l\u00e0m s\u1ea1ch xoang m\u1ed7i ng\u00e0y<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>R\u1eeda m\u0169i v\u00e0 l\u00e0m s\u1ea1ch xoang m\u1ed7i ng\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p h\u1ed7 tr\u1ee3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t khi \u0111ang nhi\u1ec5m c\u00fam A ho\u1eb7c trong giai \u0111o\u1ea1n ph\u1ee5c h\u1ed3i. Khi virus t\u1ea5n c\u00f4ng ni\u00eam m\u1ea1c m\u0169i \u2013 xoang, l\u1edbp l\u00f4ng chuy\u1ec3n b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, d\u1ecbch nh\u1ea7y t\u0103ng ti\u1ebft v\u00e0 c\u00e1c l\u1ed7 th\u00f4ng xoang d\u1ec5 b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn. Vi\u1ec7c r\u1eeda m\u0169i \u0111\u00fang c\u00e1ch gi\u00fap lo\u1ea1i b\u1ecf virus, b\u1ee5i b\u1ea9n v\u00e0 d\u1ecbch nh\u1ea7y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m nguy c\u01a1 b\u1ed9i nhi\u1ec5m vi khu\u1ea9n v\u00e0 gi\u00fap h\u1ec7 h\u00f4 h\u1ea5p tr\u00ean ph\u1ee5c h\u1ed3i nhanh h\u01a1n. D\u1ee5ng c\u1ee5 c\u1ea7n thi\u1ebft r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: m\u1ed9t b\u00ecnh r\u1eeda m\u0169i chuy\u00ean d\u1ee5ng ho\u1eb7c xi lanh 10\u201320 ml kh\u00f4ng kim, c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i sinh l\u00fd 0.9% ho\u1eb7c n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i \u01b0u tr\u01b0\u01a1ng 3%. Trong \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i \u01b0u tr\u01b0\u01a1ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng gi\u1ea3m ph\u00f9 n\u1ec1 v\u00e0 th\u00f4ng tho\u00e1ng xoang t\u1ed1t h\u01a1n, ph\u00f9 h\u1ee3p trong nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng ngh\u1eb9t m\u0169i m\u1ea1nh.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n r\u1eeda m\u0169i c\u0169ng kh\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh n\u00ean r\u1eeda 2\u20133 l\u1ea7n\/ng\u00e0y, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng v\u00e0 bu\u1ed5i t\u1ed1i. Khi r\u1eeda, nghi\u00eang \u0111\u1ea7u nh\u1eb9 sang m\u1ed9t b\u00ean \u0111\u1ec3 dung d\u1ecbch ch\u1ea3y t\u1eeb l\u1ed7 m\u0169i n\u00e0y sang l\u1ed7 m\u0169i kia. Sau \u0111\u00f3 x\u00ec m\u0169i th\u1eadt nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea9y h\u1ebft n\u01b0\u1edbc v\u00e0 d\u1ecbch c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Th\u00f3i quen n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m s\u1ea1ch virus v\u00e0 b\u1ee5i b\u1ea9n m\u00e0 c\u00f2n gi\u00fap ph\u1ee5c h\u1ed3i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a l\u00f4ng chuy\u1ec3n, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ee9c n\u0103ng d\u1eabn l\u01b0u xoang, gi\u00fap gi\u1ea3m \u0111au \u0111\u1ea7u v\u00f9ng m\u1eb7t, gi\u1ea3m vi\u00eam xoang v\u00e0 h\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u1eddm ch\u1ea3y xu\u1ed1ng h\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi r\u1eeda m\u0169i, x\u00f4ng h\u01a1i v\u00f9ng m\u1eb7t 1\u20132 l\u1ea7n m\u1ed7i ng\u00e0y c\u0169ng mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch r\u00f5 r\u1ec7t khi th\u1ef1c hi\u1ec7n ngay t\u1eeb l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. \u0110\u1ec3 x\u00f4ng h\u01a1i, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i n\u00f3ng v\u00e0 th\u00eam v\u00e0i gi\u1ecdt tinh d\u1ea7u kh\u00e1ng khu\u1ea9n, x\u00f4ng trong 5\u20137 ph\u00fat. H\u01a1i n\u00f3ng gi\u00fap l\u00e0m lo\u00e3ng d\u1ecbch nh\u1ea7y, m\u1edf r\u1ed9ng l\u1ed7 th\u00f4ng xoang v\u00e0 gi\u1ea3m c\u1ea3m gi\u00e1c ngh\u1eb9t m\u0169i. Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh kh\u00f4ng n\u00ean x\u00f4ng khi \u0111ang s\u1ed1t cao ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 m\u1eb7t qu\u00e1 g\u1ea7n ngu\u1ed3n h\u01a1i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh b\u1ecfng. Massage v\u00f9ng tr\u00e1n, s\u1ed1ng m\u0169i, hai b\u00ean m\u00e1 sau khi x\u00f4ng s\u1ebd h\u1ed7 tr\u1ee3 xoang l\u01b0u th\u00f4ng t\u1ed1t h\u01a1n, gi\u00fap gi\u1ea3m \u0111au \u0111\u1ea7u v\u00f9ng m\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo Ayurveda, tinh d\u1ea7u l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n h\u1eefu \u00edch trong h\u1ed7 tr\u1ee3 l\u00e0m s\u1ea1ch m\u0169i v\u00e0 xoang nh\u1edd t\u00ednh kh\u00e1ng khu\u1ea9n, kh\u00e1ng virus v\u00e0 gi\u1ea3m vi\u00eam t\u1ef1 nhi\u00ean. C\u00e1c tinh d\u1ea7u nh\u01b0 s\u1ea3 chanh, h\u01b0\u01a1ng nhu, g\u1eebng, chanh v\u00e0ng, chanh lime c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ecf v\u00e0i gi\u1ecdt v\u00e0o n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng \u0111\u1ec3 x\u00f4ng nh\u00e0 ho\u1eb7c pha v\u1edbi d\u1ea7u n\u1ec1n \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u1ea5m c\u01a1 th\u1ec3. Nh\u00f3m tinh d\u1ea7u d\u00e0nh cho h\u00f4 h\u1ea5p nh\u01b0 b\u1ea1c h\u00e0, tr\u00e0m tr\u00e0, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong x\u00f4ng m\u0169i v\u00e0 l\u00e0m s\u1ea1ch khoang m\u0169i. Nh\u00f3m tinh d\u1ea7u c\u00f3 t\u00ednh l\u00e0m s\u1ea1ch v\u00e0 l\u00e0m l\u00e0nh ni\u00eam m\u1ea1c bao g\u1ed3m lavender v\u00e0 c\u00fac la m\u00e3, c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng cho c\u1ea3 x\u00f4ng m\u0169i v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c da v\u00f9ng m\u1eb7t khi b\u1ecb kh\u00f4 k\u00edch \u1ee9ng do vi\u00eam xoang.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t h\u1ed7n h\u1ee3p x\u00f4ng m\u0169i hi\u1ec7u qu\u1ea3 g\u1ed3m: b\u1ea1c h\u00e0, b\u1ea1ch \u0111\u00e0n, tr\u00e0m tr\u00e0 v\u00e0 lavender. \u0110\u1ed1i v\u1edbi x\u1ecbt h\u1ecdng, n\u01b0\u1edbc c\u1ea5t c\u00fac la m\u00e3 l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn an to\u00e0n v\u00e0 gi\u00e0u t\u00ednh kh\u00e1ng khu\u1ea9n, tinh khi\u1ebft v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0ng c\u1ea5t theo t\u1ef7 l\u1ec7 3 kg hoa cho 1 l\u00edt n\u01b0\u1edbc c\u1ea5t, gi\u00fap l\u00e0m s\u1ea1ch v\u00f2m h\u1ecdng nh\u1eb9 nh\u00e0ng m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00edch \u1ee9ng. C\u00e1c v\u00f9ng c\u1ed5 \u2013 vai \u2013 g\u00e1y ho\u1eb7c to\u00e0n th\u00e2n khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ed1t nh\u1eb9 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103m s\u00f3c b\u1eb1ng h\u1ed7n h\u1ee3p tinh d\u1ea7u g\u1ed3m: 1 ml lavender, 3\u20134 gi\u1ecdt phong l\u1eef, 3\u20134 gi\u1ecdt ylang ylang, 1\u20132 gi\u1ecdt tuy\u1ebft t\u00f9ng, 1\u20132 gi\u1ecdt ho\u1eafc h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 2\u20133 gi\u1ecdt b\u1ea1c h\u00e0 (c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u00f9y c\u1ea3m nh\u1eadn). H\u1ed7n h\u1ee3p n\u00e0y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c pha lo\u00e3ng trong 10 ml d\u1ea7u n\u1ec1n, \u01b0u ti\u00ean d\u1ea7u m\u00e8 \u00e9p l\u1ea1nh \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u1ea5m c\u01a1 th\u1ec3, h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 gi\u00fap c\u01a1 th\u1ec3 t\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i nhanh h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-s\u1ed1t-va-ho-hai-vu-khi-t\u1ef1-nhien-c\u1ee7a-h\u1ec7-mi\u1ec5n-d\u1ecbch\"><strong>S\u1ed1t v\u00e0 ho \u2013 hai &#8220;v\u0169 kh\u00ed&#8221; t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>S\u1ed1t v\u00e0 ho l\u00e0 hai \u201cv\u0169 kh\u00ed\u201d quan tr\u1ecdng m\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i virus khi b\u1ea1n m\u1eafc c\u00fam A ho\u1eb7c COVID-19. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng kh\u00f3 ch\u1ecbu m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 ph\u1ea3n \u1ee9ng sinh h\u1ecdc c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch r\u00f5 r\u00e0ng. Khi c\u01a1 th\u1ec3 nh\u1eadn di\u1ec7n s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a virus, h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch l\u1eadp t\u1ee9c k\u00edch ho\u1ea1t ph\u1ea3n \u1ee9ng s\u1ed1t. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 c\u01a1 th\u1ec3 t\u0103ng l\u00ean tr\u00ean 38\u00b0C gi\u00fap \u1ee9c ch\u1ebf qu\u00e1 tr\u00ecnh sao ch\u00e9p c\u1ee7a virus, v\u00ec ph\u1ea7n l\u1edbn virus \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00e2n l\u00ean hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, s\u1ed1t c\u00f2n k\u00edch th\u00edch h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n, th\u00fac \u0111\u1ea9y b\u1ea1ch c\u1ea7u di chuy\u1ec3n nhanh \u0111\u1ebfn v\u00f9ng nhi\u1ec5m b\u1ec7nh v\u00e0 t\u0103ng s\u1ea3n xu\u1ea5t kh\u00e1ng th\u1ec3. Do \u0111\u00f3, s\u1ed1t l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ef1 nhi\u00ean ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u1ea7n h\u1ea1 ngay, tr\u1eeb khi s\u1ed1t qu\u00e1 cao ho\u1eb7c g\u00e2y m\u1ec7t ki\u1ec7t s\u1ee9c.<\/p>\n\n\n\n<p>Song song v\u1edbi s\u1ed1t, ho c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ea3n x\u1ea1 sinh t\u1ed3n r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Khi ni\u00eam m\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p b\u1ecb vi\u00eam do virus, c\u01a1 th\u1ec3 t\u0103ng ti\u1ebft ch\u1ea5t nh\u1ea7y \u0111\u1ec3 b\u1eaby virus, b\u1ee5i m\u1ecbn v\u00e0 t\u1ebf b\u00e0o ch\u1ebft. Ho gi\u00fap t\u1ed1ng c\u00e1c ch\u1ea5t n\u00e0y ra ngo\u00e0i, l\u00e0m s\u1ea1ch kh\u00ed qu\u1ea3n v\u00e0 ph\u1ebf qu\u1ea3n, h\u1ea1n ch\u1ebf virus lan s\u00e2u xu\u1ed1ng ph\u1ed5i. V\u00ec v\u1eady, trong giai \u0111o\u1ea1n ho c\u00f2n \u0111\u1eddm, vi\u1ec7c c\u1ed1 n\u00edn ho ho\u1eb7c s\u1eed d\u1ee5ng thu\u1ed1c \u1ee9c ch\u1ebf ph\u1ea3n x\u1ea1 ho m\u1ea1nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch, tr\u1eeb khi ho qu\u00e1 m\u1ee9c khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh m\u1ea5t ng\u1ee7 ho\u1eb7c ki\u1ec7t s\u1ee9c. Ho \u0111\u00fang c\u00e1ch, ho \u0111\u1ec3 t\u1ed1ng \u0111\u1eddm, l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ef1 ph\u1ee5c h\u1ed3i c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eddm th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u00e0 m\u1ea1ng nh\u1ec7n sinh h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch. Trong ch\u1ea5t nh\u1ea7y c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i glycoprotein gi\u00fap gi\u1eef \u1ea9m ni\u00eam m\u1ea1c v\u00e0 b\u1eaby virus, vi khu\u1ea9n, b\u1ee5i m\u1ecbn. Khi c\u01a1 th\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi b\u1ec7nh, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng t\u1ebf b\u00e0o b\u1ea1ch c\u1ea7u ch\u1ebft v\u00e0 x\u00e1c virus t\u0103ng l\u00ean, t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111\u1eddm d\u00e0y. \u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 gi\u1eef \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1eddm lo\u00e3ng h\u01a1n, d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1ng ra ngo\u00e0i khi ho. Khi u\u1ed1ng \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c d\u00f9ng th\u1ee9c u\u1ed1ng \u1ea5m, d\u1ecbch nh\u1ea7y tr\u1edf n\u00ean \u00edt nh\u1edbt h\u01a1n, gi\u00fap l\u00e0m s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n v\u00e0 gi\u1ea3m c\u1ea3m gi\u00e1c ngh\u1eb9t m\u0169i, n\u1eb7ng ng\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, \u0110\u00f4ng y c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c h\u1ed7 tr\u1ee3 long \u0111\u1eddm, trong \u0111\u00f3 la h\u00e1n qu\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ecb d\u1ec5 s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 an to\u00e0n. La h\u00e1n qu\u1ea3 c\u00f3 t\u00ednh m\u00e1t, v\u1ecb ng\u1ecdt, t\u00e1c d\u1ee5ng v\u00e0o ph\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ea1i tr\u00e0ng, gi\u00fap thanh nhi\u1ec7t, gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c, nhu\u1eadn ph\u1ebf, nhu\u1eadn tr\u00e0ng v\u00e0 th\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1ecb thu\u1ed1c n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ho, kh\u00e0n ti\u1ebfng, vi\u00eam h\u1ecdng ho\u1eb7c t\u00e1o b\u00f3n do nhi\u1ec7t. La h\u00e1n qu\u1ea3 gi\u00fap l\u00e0m d\u1ecbu h\u1ecdng, gi\u1ea3m vi\u00eam v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 long \u0111\u1eddm nh\u1edd t\u00ednh ch\u1ea5t thanh m\u00e1t v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m s\u1ea1ch ni\u00eam m\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng la h\u00e1n qu\u1ea3 c\u0169ng r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n. B\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n l\u1ea5y kho\u1ea3ng 1\/8 qu\u1ea3 la h\u00e1n kh\u00f4, cho v\u00e0o b\u00ecnh gi\u1eef nhi\u1ec7t v\u1edbi 2 l\u00edt n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng v\u00e0 h\u00e3m trong v\u00f2ng 1\u20132 gi\u1edd. Ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 v\u1ecb ng\u1ecdt nh\u1eb9 t\u1ef1 nhi\u00ean, d\u1ec5 u\u1ed1ng, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng thay n\u01b0\u1edbc l\u1ecdc trong ng\u00e0y. Khi k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi r\u1eeda m\u0169i \u2013 x\u00f4ng m\u0169i xoang nh\u1eb9, la h\u00e1n qu\u1ea3 gi\u00fap th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ed1ng \u0111\u1eddm di\u1ec5n ra t\u1ef1 nhi\u00ean, gi\u1ea3m ho v\u00e0 l\u00e0m s\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n. L\u01b0u \u00fd: ch\u1ec9 n\u00ean u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc la h\u00e1n trong 1-2 ng\u00e0y, v\u00ec d\u01b0\u1ee3c t\u00ednh c\u1ee7a la h\u00e1n \u0111i v\u00e0o Ph\u1ed5i c\u00f9ng \u0111\u1ea1i tr\u00e0ng, l\u1ea1m d\u00f9ng s\u1ebd g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi h\u1ec7 ti\u00eau h\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sophia Ng\u00f4.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00fam A l\u00e0 g\u00ec? Virus c\u00fam A l\u00e0 m\u1ed9t RNA virus thu\u1ed9c h\u1ecd Orthomyxoviridae, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nhanh ch\u00f3ng th\u00f4ng qua hai c\u01a1 ch\u1ebf antigenic drift (tr\u00f4i kh\u00e1ng nguy\u00ean) v\u00e0 antigenic shift (chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kh\u00e1ng nguy\u00ean). Ch\u00ednh s\u1ef1 bi\u1ebfn d\u1ecb li\u00ean t\u1ee5c n\u00e0y khi\u1ebfn c\u00fam A th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ea1o ra nh\u1eefng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":707,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_citadela_custom_class":"","footnotes":""},"categories":[10,9,1],"tags":[],"citadela-post-location":[],"class_list":["post-706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ayurveda","category-song-khoe","category-uncategorized"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v22.4 (Yoast SEO v23.0) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"C\u00fam A l\u00e0 g\u00ec? Virus c\u00fam A l\u00e0 m\u1ed9t RNA virus thu\u1ed9c h\u1ecd Orthomyxoviridae, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nhanh ch\u00f3ng th\u00f4ng qua hai c\u01a1 ch\u1ebf antigenic drift (tr\u00f4i kh\u00e1ng nguy\u00ean) v\u00e0 antigenic shift (chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kh\u00e1ng nguy\u00ean). Ch\u00ednh s\u1ef1 bi\u1ebfn d\u1ecb li\u00ean t\u1ee5c n\u00e0y khi\u1ebfn c\u00fam A th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ea1o ra nh\u1eefng [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-21T07:34:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-21T07:34:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"620\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"460\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"sophiango.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"sophiango.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"27 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/\",\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/\",\"name\":\"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg\",\"datePublished\":\"2026-08-21T07:34:49+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-21T07:34:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg\",\"width\":620,\"height\":460},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/sophiango.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/sophiango.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5\",\"name\":\"sophiango.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"sophiango.com\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/sophiango.com\"],\"url\":\"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/author\/sophiango-com\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t","og_description":"C\u00fam A l\u00e0 g\u00ec? Virus c\u00fam A l\u00e0 m\u1ed9t RNA virus thu\u1ed9c h\u1ecd Orthomyxoviridae, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i nhanh ch\u00f3ng th\u00f4ng qua hai c\u01a1 ch\u1ebf antigenic drift (tr\u00f4i kh\u00e1ng nguy\u00ean) v\u00e0 antigenic shift (chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kh\u00e1ng nguy\u00ean). Ch\u00ednh s\u1ef1 bi\u1ebfn d\u1ecb li\u00ean t\u1ee5c n\u00e0y khi\u1ebfn c\u00fam A th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1ea1o ra nh\u1eefng [&hellip;]","og_url":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/","article_published_time":"2026-08-21T07:34:49+00:00","article_modified_time":"2026-08-21T07:34:50+00:00","og_image":[{"width":620,"height":460,"url":"http:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"sophiango.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi":"sophiango.com","\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"27 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/","url":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/","name":"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg","datePublished":"2026-08-21T07:34:49+00:00","dateModified":"2026-08-21T07:34:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#primaryimage","url":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg","contentUrl":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg","width":620,"height":460},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/2026\/08\/21\/dung-xem-nhe-cum-a-xoang-la-noi-virus-tru-an-va-gay-tai-phat\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/sophiango.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0110\u1eebng xem nh\u1eb9 c\u00fam A: Xoang l\u00e0 n\u01a1i virus \u201ctr\u00fa \u1ea9n\u201d v\u00e0 g\u00e2y t\u00e1i ph\u00e1t"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sophiango.com\/#website","url":"https:\/\/sophiango.com\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sophiango.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/ec2def3e3799435bb4cb72b8adeadac5","name":"sophiango.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/sophiango.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82a52b95e51d143bdb804a2a37c979d1?s=96&d=mm&r=g","caption":"sophiango.com"},"sameAs":["http:\/\/sophiango.com"],"url":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/author\/sophiango-com\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/sophiango.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Photo-21-8-26-13-54-03.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":708,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/706\/revisions\/708"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=706"},{"taxonomy":"citadela-post-location","embeddable":true,"href":"https:\/\/sophiango.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/citadela-post-location?post=706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}